लोकसारथि, १३ फागुन । तपाईले अंगुर किनेर पक्कै पनि खानुभएको छ । हरियो अंगुर होस् या कालो अथवा अन्य कुनै, किनेको अंगुरमा सेतो सेतो तह देख्नुभएको होला । यो सेतो रंग ओक्जालिक एसिडको पाउडर हो । यसलाई १०० चोटी धोए पनि यो जाँदैन । भारतका प्रसिद्ध आयुर्वेदिक विद्वान र समाजसेवी राजीव दीक्षितका अनुसार, ओक्जालिक एसिड पाउडरको प्रयोग अंगूरमा स्वास्थ्यको दृष्टिले हानिकारक हुनसक्छ। ओक्जालिक एसिड एक प्रकारको कार्बोक्सिलिक अम्ल हो जुन विभिन्न फलफूल र तरकारीमा पाइन्छ। यो एसिड शरीरमा क्याल्सियमसँग प्रतिक्रिया गरेर क्याल्सियम अक्सेलेटको रूपमा परिणत हुन्छ र यसले पथरीको समस्यालाई निम्त्याउन सक्छ।

राजीव दीक्षितका अनुसार, अंगूरमा ओक्जालिक एसिड पाउडरको प्रयोगले यसको पोषण गुणलाई प्रभावित पार्न सक्छ र स्वास्थ्यमा नकरात्मक असर पुर्याउन सक्छ। उनले भनेका छन् कि अंगूरलाई प्राकृतिक अवस्थामा खाँदा नै यसको पोषण सबैभन्दा राम्रो हुन्छ, तर यदि यसमा ओक्जालिक एसिडको प्रयोग गरिन्छ भने यसले शरीरमा हानिकारक प्रतिक्रिया दिन सक्छ।

ओक्जालिक एसिड पाउडर अंगूरमा मुख्य रूपमा यसको सफाइ, चमक, र संरक्षणको लागि प्रयोग गरिन्छ। केही प्रमुख कारणहरू यस्ता छन्:

1. कीटाणु नष्ट गर्न – ओक्जालिक एसिड पाउडर एक प्राकृतिक एन्टीसेप्टिक हो, जसले अंगूरमा रहेका कीटाणु तथा फंगस हटाउन मद्दत गर्छ।
2. चमक बढाउन – व्यापारिक रूपमा विक्री गरिने अंगूरहरू आकर्षक देखाउनका लागि ओक्जालिक एसिडले तिनीहरूको सतह चम्किलो बनाइन्छ।
3. रसायन र मौल्ड हटाउन – अंगूरको सतहमा रहेका कीटनाशक अवशेष, फफूंदी (मोल्ड) तथा अन्य हानिकारक पदार्थ हटाउनका लागि प्रयोग गरिन्छ।
4. सङ्ग्रहण अवधि बढाउन – अंगूरलाई लामो समयसम्म ताजा राख्न यो रसायन प्रयोग गरिन्छ, जसले फल छिटो कुहिने समस्या कम गर्छ।

तर, आयुर्वेद र प्राकृतिक स्वास्थ्य विज्ञानका अनुसार, यस किसिमका रसायनयुक्त पदार्थहरूको अत्यधिक सेवन स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन सक्छ। त्यसैले, राजीव दीक्षितजस्ता प्राकृतिक जीवनशैलीका समर्थकहरूले अंगूर जस्ता फलहरू राम्रोसँग धोएर वा सकेसम्म जैविक (अर्ग्यानिक) तरिकाले उब्जाइएका फलहरू मात्र उपभोग गर्न सुझाव दिन्छन्।

ओक्जालिक एसिडको प्रभाव: १. पथरीको खतरा: ओक्जालिक एसिड शरीरमा क्याल्सियमसँग मिलेर क्याल्सियम अक्सेलेटको निर्माण गर्दछ, जसले पिसाबको पथरीको सम्भावना बढाउँछ। २. किड्नीका समस्या: ओक्जालिक एसिडको अत्यधिक सेवन किड्नीको स्वास्थ्यमा असर गर्न सक्छ र किड्नी स्टोनको समस्या उत्पन्न गर्न सक्छ। ३. पाचन समस्याहरू: ओक्जालिक एसिडका कारण शरीरको पाचन प्रणालीमा गडबडी पनि हुनसक्छ, जसले पेटको समस्या निम्त्याउन सक्छ।

राजीव दीक्षितको सल्लाह:
राजीव दीक्षितले प्राय: शाकाहारी आहार र प्राकृतिक खाद्य पदार्थको महत्त्व उल्लेख गरेका छन्। उनी आफ्नो श्रोताबाट सल्लाह दिन्छन् कि हामीले आफ्नो आहारलाई प्राकृतिक र हानिकारक रासायनिक पदार्थबाट मुक्त राख्नुपर्छ। ओक्जालिक एसिडको अत्यधिक सेवनबाट बच्नका लागि ताजा र स्वच्छ फलफूलहरूको सेवन गर्नु महत्त्वपूर्ण छ।

निष्कर्ष:
अंगूरको प्राकृतिक गुणलाई बचाइ राख्नको लागि यसमा कुनै पनि रासायनिक पदार्थको प्रयोग नहोस् भन्ने कुरा राजीव दीक्षितको प्रमुख सल्लाह हो। शरीरमा ओक्जालिक एसिडको अत्यधिक स्तरबाट जोगिनको लागि प्राकृतिक र ताजा खाद्य पदार्थहरूको चयन गर्नु महत्वपूर्ण छ।