आजको युगमा धेरै युवाहरू जीवनको उद्देश्य, कर्मको अर्थ, र कर्तव्यको मार्गप्रति अन्योलमा छन्। उपभोगवादी सोच, अहंकार र आत्मकेन्द्रित जीवनशैलीले उनीहरूलाई समाज र प्रकृतिसँगको सम्बन्धबाट टाढा बनाइरहेको छ। श्रीमद्भगवद्गीताको तेस्रो अध्याय – “कर्मयोग” – मा भगवान् श्रीकृष्णले कर्म, यज्ञ र परस्पर सहकार्यको महत्वलाई उजागर गर्नुहुन्छ, जसले आजका युवाहरूलाई आत्मनिर्भर, सन्तुलित र सामाजिक जीवनका पथमा अग्रसर गराउन सक्षम बनाउँछ।
श्लोक १०
सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः।
अनेन प्रसविष्यध्वमेष वोऽस्त्विष्टकामधुक्॥
भावार्थ:
सृष्टिकर्ता ब्रह्माजीले आरम्भमा जीवहरूको सृष्टि गर्दा यज्ञसहित प्रजाहरूको निर्माण गरेर भने, “तपाईंहरू यस यज्ञमार्फत् समृद्धि प्राप्त गर्नुहोस्, यज्ञ नै तपाईंका समस्त इच्छाहरू पूर्ण गर्ने मार्ग हुनेछ।”
सन्देश:
सिर्जनशीलता, सफलता र समृद्धिको मूल चाबी यज्ञ अर्थात् नि:स्वार्थ कर्म र परोपकारी भावना हो। आजको प्रतिस्पर्धात्मक युगमा केवल आत्मकेन्द्रित लक्ष्यले होइन, समाजलाई समर्पित उद्देश्यले दीर्घकालीन सन्तुष्टि प्राप्त गर्न सकिन्छ।
श्लोक ११
देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः।
परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ॥
भावार्थ:
यस यज्ञमार्फत् तपाईंहरूले देवता (प्राकृतिक तथा आध्यात्मिक शक्तिहरू) लाई सन्तुष्ट पार्नुहोस्, र ती देवताहरू पनि तपाईंलाई सन्तुष्ट पार्नेछन्। यसरी परस्पर सहयोगबाट तपाईंहरू सर्वोत्तम कल्याण प्राप्त गर्नुहुनेछ।
सन्देश:
सामूहिक चेतना, सहकार्य र परस्पर आदान–प्रदानको संस्कार विकास गर्नु आजको प्रमुख आवश्यकता हो। व्यक्तिले प्रकृति, परिवार, समाज र राष्ट्रसँग सन्तुलन राखी कर्म गरे मात्र जीवन सफल र सन्तुलित हुन्छ। ‘Give and take’ होइन, ‘give and grow’ को भावनाले अघि बढ्नुपर्छ।
श्लोक १२
इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः।
तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः॥
भावार्थ:
यज्ञद्वारा सन्तुष्ट देवताहरू तपाईंलाई आवश्यक भोग्य वस्तुहरू प्रदान गर्छन्। तर, तिनै वस्तुहरू बिना यज्ञ (आत्मकेन्द्रितताले) भोग गर्ने व्यक्ति चोरको समान हुन्छ।
सन्देश:
प्रकृति र समाजले दिएको स्रोतमाथि अधिकार जमाउनु अघि हामीले हाम्रो दायित्व सम्झनु पर्छ। जुनसुकै सुविधा वा सम्पत्ति उपभोग गर्नु अघि, त्यसको बदलामा समाज वा सृष्टिको हितमा योगदान गर्नु आवश्यक हुन्छ। ‘Only taking’ without giving is theft in the eyes of Dharma.
निचोड (मूल सन्देश):
–यज्ञको भावना अर्थात् नि:स्वार्थ कर्म, समाज र सृष्टिको कल्याणका लागि कर्तव्यपालन, र परस्पर सहकार्य नै कर्मयोगको सार हो।
–आधुनिक युवाहरूले आत्मकेन्द्रितता त्यागी समाज, प्रकृति र राष्ट्रसँग सहकार्य गर्ने चेतनामा जीवनयात्रा अघि बढाए भने मात्र सच्चा सफलताको प्राप्ति सम्भव छ।
–जीवन उपभोगका लागि होइन, योगदानका लागि हो – यही श्रीकृष्णको सन्देश हो।
-
१.
-
२.
-
३.
-
४.
-
५.
-
६.
-
७.
-
८.
-
९.
-
१०.
