लोकसारथि, माघ १४ । आर्थिक सुस्तताको गहिरो प्रभावले बैंकिङ क्षेत्रलाई ठूलो संकटमा पुर्‍याएको छ। वाणिज्य बैंकहरुले सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमासको वित्तीय विवरणले बैंकिङ क्षेत्रको बिग्रँदो अवस्था उजागर गरेको छ।

वित्तीय विवरण अनुसार, २० वाणिज्य बैंकहरूमध्ये ७ बैंक सञ्चित घाटामा पुगेका छन्। बैंकहरूले दिएको कर्जाको नियमित सावाँब्याज तिर्न नसक्नु, विगतको ब्याज र किस्ता नउठ्नु, र नयाँ कर्जा प्रवाह ठप्प हुँदा बैंकहरूको वित्तीय स्थिति कमजोर बनेको हो।

नाफामा भारी गिरावट

चालु आर्थिक वर्षको पहिलो ६ महिनामा बैंकहरूको खुद नाफा साढे ४ प्रतिशतले घटेर २७ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। ७ वाणिज्य बैंकहरू—कुमारी, एनआईसी एशिया, सिद्धार्थ, राष्ट्रिय वाणिज्य, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा, प्रभु, र हिमालयन बैंक—सञ्चित घाटामा रहेका छन्।

सबैभन्दा ठूलो घाटामा कुमारी बैंक छ, जसको सञ्चित नोक्सानी ६ अर्ब ४७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

निष्क्रिय कर्जा र प्रोभिजनको बोझ

बैंकहरूको औसत निष्क्रिय कर्जा ४.४९ प्रतिशत पुगेको छ। यसले गर्दा ६ महिनामा बैंकहरूले २४ अर्ब रुपैयाँ नोक्सानी व्यवस्थाका लागि छुट्याउनुपरेको छ। यस्तो अवस्थामा बैंकहरूको सञ्चालन खर्च भने घट्न सकेको छैन।

महामारी र आर्थिक सुस्तताको प्रभाव

कोरोना महामारीपछि भएको अत्यधिक कर्जा विस्तारले अहिले बैंकलाई भारी परिरहेको छ। त्यसपछि विश्वव्यापी आर्थिक सुस्तता, भूराजनीतिक तनाव, महँगी, र सम्भावित आर्थिक मन्दीको प्रभाव नेपालमा पर्‍यो। यसले गर्दा आयात बढ्यो र विदेशी मुद्रा संकट थपियो।

नेपालमा अर्थतन्त्र सुधार गर्न माग संकुचन गर्ने नीति अवलम्बन गरिए पनि त्यसले उद्योग, व्यवसाय, र बैंकिङ क्षेत्रमा नकारात्मक असर पारेको छ।

अर्थतन्त्रको प्रभाव र बैंकहरूको समस्या

बैंकहरूको नाफा अर्थतन्त्रसँगै निर्भर रहन्छ। कर्जा प्रवाह ठप्प हुँदा अन्य व्यवसायहरूबाट कर्जा तिर्ने आम्दानी समेत घटेको छ। चालु आर्थिक वर्षमा १२.५ प्रतिशत कर्जा वृद्धि हुने अनुमान गरिए पनि हालसम्म ४ प्रतिशतले मात्र कर्जा वृद्धि भएको छ।

नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष सन्तोष कोइरालाका अनुसार, ‘निष्क्रिय कर्जा बढ्दै जाँदा प्रोभिजन थप्नुपर्ने भएकाले नाफा घटेको हो। जोखिमलाई व्यवस्थापन गर्न अहिलेको प्रोभिजन आवश्यक छ।’

उपाय र आशा

नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकहरूको वित्तीय विवरणलाई अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय प्रतिवेदन प्रणाली (IFRS) अनुरूप बनाउन पहल गरिरहेको छ। राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता रामु पौडेलका अनुसार, अहिलेको सजगता भविष्यमा बैंकहरूको वित्तीय सुधारका लागि आवश्यक छ।

‘अर्थतन्त्र सुधार भएपछि कर्जा नियमित हुने र नाफा वृद्धि हुने निश्चित छ,’ पौडेलले बताए।

तर, यो समयमा बैंकहरू जोखिम व्यवस्थापनमा सजग रहनुपर्नेमा राष्ट्र बैंकले जोड दिएको छ।

निष्कर्ष

बढ्दो निष्क्रिय कर्जा, कर्जा प्रवाहमा सुस्तता, र बैंकहरूको सीमित नाफाले बैंकिङ क्षेत्र गम्भीर संकटमा परेको देखिन्छ। अर्थतन्त्र सुधार बिना बैंकहरूले उकासिन गाह्रो हुने प्रष्ट छ।

(लेखक: समाचार डेस्क)