एजेन्सी ।
उत्तर कोरियाले विगत एक वर्षको अवधिमा रूसलाई लाखौं राउन्ड गोला–बारुद, सयौँ ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र र हजारौँ सैनिकहरू पठाएको एक नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिवेदनले खुलासा गरेको छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघको **बहुपक्षीय प्रतिबन्ध अनुगमन टोली (MSMT)**ले बिहीबार सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनमा उत्तर कोरियाले युक्रेनमाथिको रूसी आक्रमणमा प्रत्यक्ष सैन्य सहयोग गरेको पुष्टी गरिएको छ। यो टोली ११ सदस्य राष्ट्रहरूको संयुक्त पहलमा गठन गरिएको हो, जुन उत्तर कोरियाविरुद्ध लगाइएका प्रतिबन्धहरूको निगरानीका लागि प्रारम्भिक संयन्त्र विघटनपछि स्थापित गरिएको हो।

लाखौं गोला–बारुद, क्षेप्यास्त्र र सैनिक

रिपोर्ट अनुसार उत्तर कोरियाले सन् २०२४ मा मात्रै रूसलाई झन्डै ९० लाख राउन्ड तोपखाना गोला–बारुद, १०० भन्दा बढी ब्यालिस्टिक मिसाइल, विभिन्न प्रकारका रकेट लञ्चर, सवारीसाधन, स्वचालित तोप र अन्य भारी हतियारहरू आपूर्ति गरेको छ। यस्ता क्षेप्यास्त्रहरू कीभ, जापोरिजिया लगायत जनघनत्वयुक्त क्षेत्रहरूमा प्रयोग गरिएको रिपोर्टमा जनाइएको छ।

त्यस्तै, ११,००० भन्दा बढी उत्तर कोरियाली सैनिकहरू सन् २०२३ मा रूस पठाइएको र सन् २०२४ को प्रारम्भिक महिनामा थप ३,००० सैनिकहरू मस्कोले प्राप्त गरेको उल्लेख गरिएको छ।

रूसलाई थप क्षमतावान बनाउने सहयोग

रिपोर्टमा भनिएको छ, “उत्तर कोरिया–रूसबीचको यस किसिमको गैरकानुनी सैन्य सहयोगले मस्कोलाई युक्रेनका जनसंख्यायुक्त क्षेत्रहरूमा आक्रामक क्षेप्यास्त्र आक्रमण गर्ने क्षमता उल्लेखनीय रूपमा बढाएको छ।”

उत्तर कोरियालाई रूसको बदला सहयोग

उत्तर कोरियाले दिएको सहयोगको सट्टामा रूसले उत्तर कोरियालाई हवाई सुरक्षा प्रणाली, विमानविरोधी क्षेप्यास्त्र, इलेक्ट्रोनिक युद्ध प्रणाली, परिष्कृत इन्धन, साथै क्षेप्यास्त्र प्रणालीका लागि मार्गदर्शन डेटा (guidance data) प्रदान गरेको रिपोर्टमा उल्लेख छ।

रिपोर्टले यसलाई उत्तर कोरियाको निषेधित सैन्य कार्यक्रमलाई कोष जुटाउने र आधुनिक युद्ध अनुभव हासिल गर्ने अवसरका रूपमा व्याख्या गरेको छ।

खुला स्रोत प्रमाणमा आधारित अनुसन्धान

प्रतिवेदनमा प्रयोग गरिएका प्रमाणहरू बेलायतस्थित ओपन सोर्स सेन्टर (OSC) र **द्वन्द्व हतियार अनुसन्धान संस्था (CAR)**द्वारा संकलित खुला स्रोत अनुसन्धानमा आधारित छन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघको प्रतिबन्ध उल्लंघन

रिपोर्ट अनुसार उत्तर कोरिया र रूस संयुक्त राष्ट्रसंघको हतियार प्रतिबन्ध उल्लंघन गर्दै तेस्रो पक्ष तथा अवैध नेटवर्कको प्रयोग गरेर हतियार स्थानान्तरण गरिरहेका छन्। निकट भविष्यसम्म पनि यस्तो सैन्य साझेदारी जारी रहने उच्च सम्भावना रहेको रिपोर्टको निष्कर्ष छ।

MSMT मा आबद्ध देशहरू

MSMT मा सहभागी देशहरूमा अष्ट्रेलिया, क्यानडा, फ्रान्स, जर्मनी, इटाली, जापान, नेदरल्याण्ड्स, न्यूजील्याण्ड, दक्षिण कोरिया, बेलायत र अमेरिका रहेका छन्। यी देशहरूले उत्तर कोरियालाई प्रतिबन्धको पालना गर्दै अर्थपूर्ण कूटनीतिक प्रक्रियामा फर्कन आह्वान गरेका छन्।

उत्तर कोरियाली सैनिकको उपस्थितिको रूसी स्वीकारोक्ति

यसअघि रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले अप्रिलमा पहिलो पटक उत्तर कोरियाली सैनिकहरूले युक्रेनमा रूसी भूमिको रक्षा गरेको पुष्टि गरेका थिए। उत्तर कोरियाले पनि कुर्स्क क्षेत्रमा आफ्ना सैनिकहरूको उपस्थितिको स्वीकृति दिएको थियो।

यद्यपि, प्योङयाङ र मस्कोले औपचारिक रूपमा हतियार सहयोगको आरोप अस्वीकार गर्दै आएका छन्।

२०२३ को रक्षा सम्झौता : आपसी आक्रमणमा सहयोगको वाचा

सन् २०२३ मा दुवै देशबीच गरिएको रक्षा सम्झौताअनुसार, कुनै एक देशमाथि आक्रमण भएमा ‘उपलब्ध सबै माध्यमबाट तत्काल सैन्य सहयोग’ गर्ने प्रतिबद्धता गरिएको छ।

रूसी राष्ट्रपति पुटिनले हालै चेतावनी दिँदै भनेका थिए, “यदि पश्चिमी राष्ट्रहरूले युक्रेनलाई हतियार दिन जारी राखे, भने रूसले पनि उत्तर कोरियालाई हतियार उपलब्ध गराउनेछ।”

उत्तर कोरियाको यस्तो सैन्य समर्थनले न केवल युक्रेनमा रूसी आक्रमणलाई थप उग्र बनाएको छ, तर यसले संयुक्त राष्ट्रसंघको प्रतिबन्ध प्रणालीको प्रभावकारितामा समेत गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। भविष्यमा यो साझेदारी जारी रहेमा एसिया–युरोप दुबै क्षेत्रमा सुरक्षा संकट थप जटिल बन्दै जाने संकेत देखिन्छ।