एजेन्सी । के तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको थियो कि यस्तो समय पनि आउनेछ, जब कुनै चिकित्सक १२०० किलोमिटर टाढा बसेर सजिलै बिरामीको शल्यक्रिया (अपरेशन) गर्नेछ र बिरामी पूर्ण रूपमा स्वस्थ हुनेछ?

अब यो सम्भव भएको छ। हो, टेलीसर्जरी (Tele Surgery) ले यो असम्भवलाई सम्भव बनाइदिएको छ। भारतको राजधानी दिल्लीस्थित सर गंगाराम अस्पतालले टेलीसर्जरी सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्दै चिकित्सा क्षेत्रमा इतिहास रचेको छ।

यसअघि विश्वमा पहिलो नम्बरमा चीन रहेको छ, जसले करिब ८००० किलोमिटर टाढाबाट टेलीसर्जरीमार्फत बिरामीको अपरेशन गरी चिकित्सा क्षेत्रमा पहिलो पटक क्रान्ति ल्याएको थियो।

अब दोस्रो नम्बरमा भारतको दिल्लीस्थित सर गंगाराम अस्पताल पुगेको छ, जसले गुजरातका एक चिकित्सकको सहयोगमा १२०० किलोमिटर दूरीबाट टेलीसर्जरी गर्दै सर गंगाराम अस्पतालमै बिरामीको सफल अपरेशन गरी जीवन बचाउन सफल भएको हो।

एकै दिनमा  चारवटा अपरेशन गरिएको थियो र चारै अपरेशन सफल भएका थिए।

यस ऐतिहासिक शल्यक्रियामा प्रमुख भूमिका निर्वाह गर्ने चिकित्सकहरूमा युरोलोजिस्ट तथा रोबोटिक कोअर्डिनेटर डा. अजय शर्मा, सिनियर कन्सल्टेन्ट डा. विपिन त्यागी, सिनियर कन्सल्टेन्ट डा. तरुण मित्तल, सिनियर कन्सल्टेन्ट डा. अनमोल आहूजा, सिनियर कन्सल्टेन्ट डा. आशीष डे तथा सिनियर कन्सल्टेन्ट डा. मुकुन्द खेतान रहेका थिए।

यसरी गरियो टेलीसर्जरी

भारतका चर्चित युरोलोजिस्ट तथा सर गंगाराम अस्पताल दिल्लीका रोबोटिक कोअर्डिनेटर डा. अजय शर्माले बताएका छन्— “विश्व चिकित्सा क्षेत्रमा तीव्र गतिमा अगाडि बढिरहेको छ। अहिले स्वास्थ्य सेवा सहर मात्र होइन, गाउँ–कस्बासम्म सहज रूपमा पुर्‍याउने प्रयास भइरहेको छ। यस्तो अवस्थामा भारत किन पछाडि रहने? यही सोचका साथ हामीले सुरक्षा मापदण्डलाई ध्यानमा राख्दै सर गंगाराम अस्पतालमा आएका एक बिरामीको टेलीसर्जरी गरेका हौँ, जसमा हामीले गुजरातको वापीस्थित अस्पतालका चिकित्सकको सहयोग लियौँ।”

डा. शर्माका अनुसार, सर गंगाराम अस्पताल दिल्ली र गुजरातको वापीस्थित अस्पतालका चिकित्सकहरूको सहकार्यमा १२०० किलोमिटर दूरीबाट यो शल्यक्रिया सफलतापूर्वक सम्पन्न गरिएको हो।

एकै दिन चारवटा शल्यक्रिया, चारै सफल

डा. शर्माले जानकारी दिएअनुसार, टेलीसर्जरीमार्फत एकै दिनमा चारवटा शल्यक्रिया गरिएको थियो।

पहिलो अपरेशन जन्मजात किड्नी रोगको थियो, जसमा पिसाब तलतिर जाने मार्गमा अवरोध उत्पन्न हुने र किड्नी सुन्निने समस्या देखिन्छ।

दोस्रो अपरेशन अपेन्डिक्सको थियो।

तेस्रो अपरेशन पित्तथैली (गॉलब्लाडर) सम्बन्धी थियो।

चौथो अपरेशन हर्नियाको थियो।

यी चारै बिरामी अहिले पूर्ण रूपमा स्वस्थ छन् र आफ्ना घर फर्किसकेका छन्। चारै अपरेशन टेलीसर्जरीमार्फत सम्पन्न गरिएको अस्पतालले जनाएको छ।

आगामी दिनमा रोबोटले आफैं शल्यक्रिया गर्ने सम्भावना

युरोलोजिस्ट तथा रोबोटिक कोअर्डिनेटर डा. अजय शर्माका अनुसार आगामी समय चिकित्सा क्षेत्रमा ठूलो परिवर्तन आउनेछ।

उनले भने—
“रोबोटिक सर्जरी र टेलीसर्जरी तीव्र रूपमा अगाडि बढिरहेको छ। भविष्यमा चिकित्सकले बिरामीको सम्पूर्ण विवरण रोबोटमा फिड गरेपछि रोबोटले आफैं शल्यक्रिया गर्ने सम्भावना छ। अहिले पनि रोबोटिक वा टेलीसर्जरीमा अपरेशन चिकित्सकले नै गर्छन्, तर फरक यति मात्र हो कि यसमा रोबोट र दूरसञ्चार प्रविधिको सहायता लिइन्छ। तर भविष्यमा रोबोटले आफैं अपरेशन गर्नेछ।”

डा. शर्माका अनुसार ओपन सर्जरीलाई रोबोटिक सर्जरीले विस्तारै प्रतिस्थापन गर्ने प्रक्रिया सुरु भइसकेको छ।

ओपन सर्जरीभन्दा टेलीसर्जरी किन महत्वपूर्ण?

रोबोटिक तथा टेलीसर्जरी महत्वपूर्ण मानिनुको मुख्य कारण, ओपन सर्जरीमा बिरामीको शरीरमा ठूलो चिरा लगाएर शल्यक्रिया गर्नुपर्ने हुन्थ्यो, जसका कारण बिरामीलाई निको हुन समय लाग्थ्यो।

तर टेलीसर्जरी तथा रोबोटिक सर्जरीमा सानो चिराबाट अपरेशन हुने भएकाले उपचार छिटो हुने, पीडा कम हुने र बिरामी चाँडै सामान्य अवस्थामा फर्किन सक्ने चिकित्सकहरूको भनाइ छ।