सम्पादकीय

बिरामी लालु अधिकारीलाई पेट दुख्ने समस्या देखिएपछि अस्पताल भर्ना गरियो। तर, अस्पतालकै चिकित्सकले पर्याप्त सुविधा नरहेको भन्दै निजी अस्पताल लैजान सल्लाह दिए। जुन निजी अस्पतालमा शल्यक्रिया गरिएको थियो, त्यहाँ उपचार गराउँदा अधिकारीको मृत्यु भयो। यस घटनामा संलग्न चिकित्सकहरू अहिले फरार छन्, र पीडित परिवार न्यायको खोजीमा छन्।

रौतहट प्रादेशिक अस्पतालमा भएको लापरवाहीपूर्ण घटनाले फेरि एक पटक हाम्रो स्वास्थ्य प्रणालीमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। गत शनिबार भएको घटनामा उपचारको नाममा बिरामीलाई निजी अस्पतालमा पठाएर शल्यक्रिया गर्दा एक व्यक्तिले ज्यान गुमाउनु पर्‍यो। यस घटनाले हाम्रो स्वास्थ्य सेवा व्यवसायीकरणको चरम उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ।

स्वास्थ्य सेवा व्यवसायीकरणको भयानक रूप

अस्पताल भनेको बिरामीको उपचार गर्ने स्थान हो, न कि निजी लाभको केन्द्र। सरकारी अस्पतालका चिकित्सक नै निजी अस्पतालमा बिरामी पठाएर उपचार गर्छन् भने यसले आमजनताको जीवनमा खेलबाड भएको देखिन्छ। यहाँ प्रश्न उठ्छ— यदि सरकारी अस्पतालमा पर्याप्त सुविधा छैन भने त्यसको जिम्मेवारी कसले लिन्छ? र, यदि सुविधा छ तर पनि निजी अस्पतालमा बिरामी पठाउने चलन छ भने यो चरम अनैतिकता होइन र? अस्पताल र डक्टरको सान्निध्यमा बिरामीले सुरक्षित महसुस गर्दछ र ढुक्क हुन्छ, तर आजभोलि स्थिति विपरीत प्रकारको सिर्जन हुँदै गएको छ । अस्पताल जाँदा कतै अनर्थ त हुने होइन ? भन्ने त्रासको भाव पैदा हुँदै छ ।

यस्ता घटनाको रोकथाम कसरी गर्ने?

१. स्वास्थ्यकर्मीलाई उत्तरदायी बनाउन: बिरामीको जीवनसँग खेलबाड गर्ने चिकित्सकहरूलाई कानुनी कारबाहीको दायरामा ल्याउनुपर्छ। यदि कसैको लापरवाहीका कारण मृत्यु हुन्छ भने उनीहरूलाई कडा सजाय दिनुपर्छ।

2. सरकारी अस्पतालको व्यवस्थापन सुधार: सरकारी अस्पतालहरूमा आवश्यक उपकरण, औषधि र दक्ष जनशक्ति पुर्‍याउन सरकारले कडा नीति बनाउनुपर्छ। सुविधा नभएको बहानामा बिरामी निजी अस्पतालमा रेफर गर्ने प्रवृत्ति हटाउनुपर्छ।
3. निजी अस्पतालहरूको नियमन: निजी अस्पतालहरूले चिकित्सकहरूसँग मिलेर अनावश्यक शल्यक्रिया गर्ने, बिरामीलाई नाजायज शुल्क लिनेजस्ता प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ। सरकारले कडाइका साथ यस्तो कार्य रोक्नुपर्छ।
4. जनचेतना अभिवृद्धि: बिरामी वा बिरामीका परिवारलाई स्वास्थ्यसम्बन्धी कानूनी अधिकारका बारेमा जानकारी दिनुपर्छ। कतिपय अवस्थामा परिवारहरू चिकित्सकको निर्णयलाई अन्तिम सत्य मान्छन्, जसका कारण ठगी सहन बाध्य हुन्छन्।

निष्कर्ष

स्वास्थ्य संस्था भनेको सेवा दिने ठाउँ हो, व्यापार गर्ने होइन। चिकित्सकहरूले बिरामीको जीवनसँग खेलबाड गर्ने छुट पाउन सक्दैनन्। अस्पतालमा विश्वास गुम्दै जाँदा बिरामीहरू उपचार खोज्न अन्यत्र जान बाध्य हुन्छन्। यदि सरकार, स्वास्थ्य संस्था, तथा आम नागरिकले यस्ता घटनालाई गम्भीरतापूर्वक नलिए, भने स्वास्थ्य प्रणाली दिनप्रतिदिन खस्कँदै जान्छ। अब प्रश्न उठ्छ— हाम्रो अस्पताल जीवन बचाउने थलो हो कि मृत्युशय्या?