भगवान् श्रीकृष्णले अर्जुनलाई गीता उपदेशको आरम्भमा कर्मयोग (कर्तव्यपालन) को मार्ग देखाउँदैछन्। अर्जुनले युद्धबाट भागेर सन्यास लिन खोज्दा श्रीकृष्णले साङ्ख्य (ज्ञान) र योग (कर्म) दुबैको समन्वय आवश्यक छ भनी सिकाइरहेका छन्। श्लोक ४१ देखि ४५ सम्ममा श्रीकृष्णले कसरी एकनिष्ठ बुद्धिवाला व्यक्तिले मोक्षप्राप्ति गर्छ भने बहुशाखा बुद्धिवालाहरु सांसारिक मोहमा अड्किन्छन् भन्ने विषय स्पष्ट पार्दैछन्।

श्लोक ४१

व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।
बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥

भावार्थ:
हे कुरुनन्दन! एकनिष्ठ (व्यवसायात्मिका) बुद्धि वाला व्यक्ति मात्र नै मोक्षमार्गमा अग्रसर हुन्छ। जसको बुद्धि अस्थिर (व्यवसायरहित) हुन्छ, ती व्यक्तिहरू अनेकौं शाखा र विकल्पहरूमा अल्झिन्छन्।

सन्देश:
जीवनको लक्ष्य मोक्ष हो भने हाम्रो बुद्धि एकनिष्ठ र निश्चल हुनुपर्छ। अध्यात्मिक साधनामा लागेका साधकलाई संसारिक इच्छाहरूले विचलित पार्दैन।

श्लोक ४२

यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।
वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः ॥

भावार्थ:
हे पार्थ! वेदका पुष्पवत् वाणीहरू (धन, स्वर्ग, भोग आदि फल दिने कर्मकाण्डहरू) मा रमाउने, वास्तविक ज्ञान नभएका मूर्खहरू भन्छन् – “यी नै सबै हुन्, अरू केही छैन।”

सन्देश:
वेदका कर्मकाण्डहरूमा मात्र लिप्त भई वास्तविक आध्यात्मिक ज्ञान नगर्ने व्यक्तिहरू मोहको मार्गमा हुन्छन्। गीता सच्चा ज्ञानप्राप्तिको मार्ग हो, केवल स्वर्ग वा भोगको चाहना होइन।

श्लोक ४३

कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् ।
क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति ॥

भावार्थ:
यी मूर्खहरू इच्छाभरिएका हुन्छन्। उनीहरू स्वर्गप्राप्तिमा आसक्त हुन्छन् र यज्ञ-हवन आदि विशेष कर्महरूको माध्यमबाट भोग र ऐश्वर्यको चाहना गर्छन्।

सन्देश:
धार्मिकता केवल ऐश्वर्य प्राप्तिको साधन होइन। यदि धर्म भोग प्राप्तिको माध्यम मात्र बनेमा त्यसले मोक्षमार्ग रोकिदिन्छ। इच्छाको आधारमा गरिने धर्मले स्थायी शान्ति दिन सक्दैन।

श्लोक ४४

भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम् ।
व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते ॥

भावार्थ:
जो व्यक्तिहरू भोग र ऐश्वर्यमा आसक्त छन् र जसको चित्त तिनैमा पूर्ण रूपमा लिप्त भइसकेको छ, तिनको लागि एकनिष्ठ समाधि (भगवद्भाव) सम्भव हुँदैन।

सन्देश:
भोग र ऐश्वर्यप्रेमीहरूको चित्त चञ्चल हुन्छ, उनीहरूको बुद्धि परमात्मामा एकाग्र हुन सक्दैन। अध्यात्ममा प्रगति गर्न इच्छाशून्यता र वैराग्य अनिवार्य छ।

श्लोक ४५

त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।
निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥

भावार्थ:
हे अर्जुन! वेदहरू तीन गुण (सत्त्व, रज, तम) मा आधारित विषयहरूको वर्णन गर्छन्। तिमी ती गुणहरूबाट पर रह् – दुःख-सुखमा सम रह्, नित्यसत्त्वमा स्थित रह्, प्राप्त–अप्राप्तको चिन्ता नगर, र आत्मनिष्ठ बन्।

सन्देश:
साँच्चिकै साधकले गुणातीत बन्ने अभ्यास गर्नुपर्छ। संसारिक लाभहानिको चक्रबाट मुक्त भई स्थिर बुद्धि बनाउनु नै मोक्षको मार्ग हो।

समग्र सन्देश (४१–४५ को सार):

श्रीकृष्णले अर्जुनलाई भन्नुभएको छ कि—

• केवल भोग र स्वर्गको आशामा गरिएको कर्मले आत्मकल्याण हुँदैन।

• जसको बुद्धि स्थिर, एकनिष्ठ र आत्ममूलक छ, ऊ मात्र सच्चा साधक हो।

• संसारिक कर्मकाण्डमा अल्झन नपर्ने, गुणातीत हुने, तथा आत्मनिष्ठ रहने मार्ग नै मोक्षमार्ग हो।

गीता यथारुप अनुसार, भगवान् श्रीकृष्ण अर्जुनलाई कर्मयोग, एकनिष्ठा र आत्मज्ञानको मार्गमा अग्रसर गराइरहनु भएको छ, जहाँ धर्मको सार ‘कृष्णप्रेम र भक्ति’ हो, न कि केवल भोगको प्राप्ति।