लोकसारथि संवाददाता, काठमाडौं ।
पूर्वराष्ट्रपति विद्या भण्डारीले एमालेको सक्रिय राजनीतिमा फर्किंदै अध्यक्ष पदको दाबी गरेपछि नेकपा (एमाले) भित्र तरङ्ग मात्रै होइन, सत्तासमीकरणको समीकरण नै उल्टिएको देखिएको छ। पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको लामो समयको एकल हैकमको चुनौतीस्वरूप उदाउँदै गरेकी भण्डारीको प्रवेशले हाल एमाले गहिरो सत्ता-संघर्षमा फँसेको छ।

गत असार १४ गते आफ्ना पति तथा एमालेका पूर्वमहासचिव स्व. मदन भण्डारीको ७४औं जन्मजयन्तीको अवसरमा पूर्वराष्ट्रपति भण्डारीले आफ्नो सक्रिय राजनीतिक पुनरागमनको घोषणा गर्दै एमालेमै रहेर पार्टी राजनीतिलाई अगाडि बढाउने प्रतिबद्धता जनाएपछि पार्टीको उच्च तह नै तरंगित बनेको हो।

‘पूर्व’को आवरणबाट ‘अध्यक्ष’को आकांक्षा

भण्डारीले न केवल पार्टी सदस्यता नवीकरण गरिन्, उनले विभिन्न अन्तर्वार्ता र सार्वजनिक कार्यक्रममा एमालेको भावी अध्यक्ष बन्ने आकांक्षा पनि प्रकट गर्न थालिन्। उनले भनेकी छन्, “महाधिवेशन नभएसम्म केन्द्रीय कमिटी नै उपल्लो तहको नेतृत्व हो, मेरो भूमिकाबारे त्यसले निर्णय गर्छ।”

तर भण्डारीको यस सक्रियताले एमालेभित्र दुई धार बनाएको छ—एक, ओलीको हैकमवादबाट आजित नेताहरू उत्साहित छन् भने अर्कोतर्फ, ओलीनिकट गुट आक्रोशित देखिन्छ।

ओलीको तिकडम र प्रतिकारको रणनीति

पार्टीभित्र भण्डारीप्रति समर्थन बढ्दै गएको देखिएपछि अध्यक्ष ओलीले भने विधान संशोधनमार्फत ‘रोकथाम’को रणनीति अख्तियार गरेका छन्। अध्यक्षमा दुई कार्यकालको सीमा, ७० वर्षे उमेरहद जस्ता अघिल्लो महाधिवेशनका बेला आफैंले बनाएका प्रावधान यसपटक हटाउने प्रस्ताव सचिवालय बैठकले पारित गरिसकेको छ।

पार्टी उपमहासचिव प्रदीप ज्ञवालीका अनुसार १९ पदाधिकारी घटाएर १५ बनाउने, वरिष्ठ उपाध्यक्ष पद हटाउने, महासचिव, १ उपमहासचिव, ५ उपाध्यक्ष र ७ सचिवको संरचना बनाउने गरी संशोधन प्रस्ताव आजको पोलिटब्युरो बैठकमा समेत प्रस्तुत गरिएको छ।

पार्टीभित्र चर्किंदै गयो विवाद

आजको बैठकमा अध्यक्ष ओली र केन्द्रीय नेता कर्ण थापाबीच विद्यालाई लक्षित गरी प्रत्यक्ष सवालजवाफ समेत भयो। थापाले ७० वर्षे उमेरहद र दुई कार्यकालको व्यवस्था हटाउने जालझेल नहोस् भनी ध्यानाकर्षण गराउँदा ओलीले बोल्नै नदिएको आरोप समेत लागेको छ।

भण्डारीनिकट नेताहरूमा यस्ता संशोधनप्रति चित्त नबुझेको प्रष्ट छ। बरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेलले समेत “भण्डारीलाई आफैंले पार्टीमा फर्काएका अध्यक्ष ओली अहिले उनैलाई रोक्न जालझेल गरिरहेका छन्,” भन्ने आरोप लगाएका छन्। ओलीकै सल्लाहमा सदस्यता नविकरण गरेकी भण्डारी अहिले ओलीकै ‘भार’ बनेकी छिन्।

राष्ट्रपति हुँदा ओलीको संरक्षण गरेकी, अहिले ‘काउन्टर’

विद्यादेवी भण्डारी एमालेकै सहयोगमा दुई कार्यकालसम्म राष्ट्रपति बनेकी थिइन्। ओलीकै प्रधानमन्त्रीत्वका बेला उनले दुईपटक संसद विघटनसमेत सदर गरेपछि आलोचनाको घेरामा परेकी थिइन्। तर अहिले उनी नै ओलीविरुद्ध उभिँदा राजनीतिक वृत्तमा पनि प्रश्न उठ्न थालेको छ—”ओलीकै सहायताले शीर्ष पदमा पुगेकी भण्डारीले अहिले किन काउन्टर दिइन्?”

एमालेभित्र संभावित विभाजनको संकेत

यदि ओलीले भण्डारीमाथि निषेध गर्ने रणनीति अझै अघि बढाएमा विधान महाधिवेशनमै यो अन्तरविरोध चर्किन सक्ने संकेत देखिन्छ। अहिले नै एमाले महाधिवेशन प्रतिनिधि र विधान महाधिवेशन प्रतिनिधिलाई फरक बनाई भण्डारीलाई विधान प्रक्रियाबाट रोक्ने प्रस्ताव समेत अघि बढिसकेको छ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार यदि यो विवाद अझ चर्कियो भने पार्टी पुनः एक पटक फुटको दिशातर्फ जान सक्छ। खासगरी एमालेमा ओलीको ‘एकल व्यक्तिवाद’ र ‘सत्ताकेन्द्रिकता’प्रतिको असन्तुष्टि लामो समयदेखि मौन विरोधमा थियो, जुन अब खुला असहमतिको स्वर बनेर प्रकट भइरहेको छ।

राजनीतिमा ‘फेरि फर्किने’ लहर?

भण्डारीको राजनीतिमा पुनरागमन नितान्त नयाँ घटना होइन। हालै उपराष्ट्रपति रहेका नन्दबहादुर पुन पनि माओवादीको उपाध्यक्ष बनी सक्रिय राजनीतिमा फर्किएपछि भण्डारीलाई पनि सहज भएको आकलन गरिएको छ। तर, एमालेको सन्दर्भमा भने भण्डारीको ‘रिटर्न’ले तरङ्ग मात्रै होइन, सम्भावित विस्फोटको संकेत पनि दिएको छ।

---

निष्कर्षमा:
विद्यादेवी भण्डारीको सक्रिय राजनीति पुनरागमन, अध्यक्ष पदप्रति आकांक्षा र ओलीको तर्फबाट सुरु भएको विरोधका तिकडमले एमालेभित्र ठूलो शक्ति संघर्ष सुरु भएको छ। यसले नजिकिँदो महाधिवेशनलाई मात्र होइन, नेपाली राजनीति नै फरक मोडमा लैजान सक्छ। भण्डारी ओलीसँगको पुरानो समीकरण अहिले उल्टिएको छ—साथी अब प्रतिस्पर्धी बनेका छन्।