सम्पादकीय

पापको अवधारणा प्राचीन समयदेखि नै समाजमा बहसको विषय रहँदै आएको छ। धार्मिक तथा आध्यात्मिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा, पाप मुख्यतः दुई प्रकारका हुन्छन् – मानसिक र शारीरिक। शारीरिक पाप प्रत्यक्ष रूपमा शरीरद्वारा गरिने अधार्मिक वा अनैतिक कर्महरू हुन्, जुन समाजले सजिलै देख्न, निन्दा गर्न र त्यसको परिणामको सामना गराउन सक्छ। चोरी, हिंसा, छलकपट, दुराचार जस्ता कर्महरू यस श्रेणीमा पर्छन्।

तर, मानसिक पाप भने अति सूक्ष्म हुन्छ। यो बाहिरबाट देखिँदैन, केवल व्यक्ति स्वयंले मात्र अनुभूति गर्न सक्छ। लोभ, ईर्ष्या, द्वेष, वासना, अहंकार, क्रोध आदि मनका विकारहरू मानसिक पाप हुन्। शारीरिक पाप त कानुनी वा सामाजिक सजायको भागीदार बन्न सक्छ, तर मानसिक पापलाई कानुनले दण्डित गर्न सक्दैन। यसको प्रभाव भने अझ गहिरो हुन सक्छ किनभने मानिसको मनबाट उत्पन्न भएको पाप अन्ततः शारीरिक कर्ममा परिणत हुनसक्छ।

यस सन्दर्भमा, आध्यात्मिक मार्गदर्शक उडिया बाबा र सन्त प्रेमानन्द महाराजले मानसिक पापबाट मुक्तिको उपाय ‘नाम जाप’ भएको उल्लेख गरेका छन्। उनीहरूको विचारमा, भगवानको नाम जाप गर्ने अभ्यासले मानिसको मन शुद्ध बन्छ, जसले गर्दा मानसिक पापको जन्म नै हुन पाउँदैन। मानसिक पापलाई रोक्न सकिएन भने, त्यो शारीरिक क्रियाकलापका रूपमा प्रकट हुन सक्छ। त्यसैले, मनलाई नियन्त्रण गर्नु नै वास्तविक आध्यात्मिक साधना हो।

कलियुगमा अन्य आध्यात्मिक विधिहरू कठिन भएका कारण ‘नाम जाप’ नै परम उपाय भएको बताइन्छ। यो सिद्धान्त अनुसार, भगवानको नाम निरन्तर जपिरहेमा पाप स्वतः नष्ट हुँदै जान्छ। यसले मानसिक पापलाई रोक्ने मात्र होइन, पुराना पापहरूलाई पनि नाश गर्ने शक्ति राख्छ। प्रेमानन्द गोविंद शरण महाराज अनुसार नाम जापकसामु न यमराज, न त यमदूत नै पर्न सक्छन् । कुनै ग्रहको साहस छैन कि राधानाम जापकमाथि नकारात्मक प्रभाव देखाओस् ।

हाम्रो समाजमा प्रायः शारीरिक पापलाई मात्रै महत्त्व दिइन्छ, तर वास्तवमा मानसिक पाप नै प्रत्येक समस्याको जड हो। यदि मन शुद्ध छ भने, मानिसबाट कहिल्यै अनैतिक कर्म हुने छैन। त्यसैले, मानसिक पापको निर्मूल गर्न ध्यान दिनु नै साँचो आध्यात्मिक जागरण हो।