भजन

लुकाछिपी धेरै भयो कृपालु राधा अब त दर्शन् पाऊँ
कति जन्म खेर गयो कृपालु राधा अब त ध्यान लगाऊँ

मोहमायाले गांज्यो, तृष्णाले छोडेन
राधा नामसँग मनले नातै जोडेन
नाम कीर्तनमा मन रम्यो कृपालु राधा अब म कहाँ जाऊँ
कति जन्म खेर गयो कृपालु राधा अब त ध्यान लगाऊँ

भोक झन् बढ्यो, भोगेर मन अघाएन
सुख पाउन डुल्यो, मनले सुख पाएन
रहस्य आज खुल्यो, कृपालु राधा कृपाले प्राण सजाऊँ
कति जन्म खेर गयो कृपालु राधा अब त ध्यान लगाऊँ

म त भएँ अधम, महापाप गरेको छु
अभय दान देऊ, तिम्रै शरण परेको छु
तिमीले नै भन्नुपर्याे, कृपालु राधा कर्म कसरी सच्याऊँ
कति जन्म खेर गयो कृपालु राधा अब त ध्यान लगाऊँ

वेदको ज्ञान छैन, जान्दिनँ पूजापद्धति
पापाग्निमा जल्दै भौतारिनु म कति
राधा राधा जाप चल्यो कृपालु राधा म तिम्रै भजन गाऊँ
कति जन्म खेर गयो कृपालु राधा अब त ध्यान लगाऊँ

तिम्रो नाम भज्दा नि कृपा गरिनौ भने
विश्वास टुटिजाला जति भक्तहरु बने
वासनाले ज्यान गल्यो कृपालु राधा कीर्तनमै म रमाऊँ
कति जन्म खेर गयो कृपालु राधा अब त ध्यान लगाऊँ

भजनको भावार्थ र विस्तृत वर्णन

यो भजन एक भक्तको आर्त पुकार हो, जसले अनन्त जन्महरू भौतिक मोह, तृष्णा, वासनामा हराएर बिताइसकेको छ। अब भने ऊ राधाजीको कृपा प्राप्त गर्न चाहन्छ र आत्मसमर्पण गर्दै उहाँको ध्यान गर्न चाहन्छ। प्रत्येक श्लोकले भौतिक जीवनको व्यर्थता, आध्यात्मिक अनुभूति, र परम कृपाको याचना व्यक्त गर्छ।

१. पहिलो श्लोक – अब लुकाछिपी होइन, प्रत्यक्ष दर्शन चाहिन्छ

“लुकाछिपी धेरै भयो कृपालु राधा अब त दर्शन पाऊँ
कति जन्म खेर गयो कृपालु राधा अब त ध्यान लगाऊँ”

• यो श्लोकमा भक्तले राधाजीलाई ‘कृपालु’ भनेर सम्बोधन गर्दै आफ्नो जीवनको लामो समय व्यर्थै मोहमा बिताएको realization गर्छ।
• भक्तले अब मात्र होइन, प्रत्यक्ष दर्शन गर्न चाहन्छ। युगौंसम्म मायामा हराएको मन अब भक्ति मार्गमा लाग्न खोज्छ।
• यहाँ भक्तको सच्चा हृदय परिवर्तन देखिन्छ।

२. दोस्रो श्लोक – तृष्णाले बाँधेको मन र नामको सम्बन्ध नभएको पीडा

“मोहमायाले गांज्यो, तृष्णाले छोडेन
राधा नामसँग मनले नातै जोडेन
नाम कीर्तनमा मन रम्यो कृपालु राधा अब म कहाँ जाऊँ”

• यो श्लोकमा मायाको जालो देखिन्छ। भौतिक संसारमा रमाउने बानी बसिसकेको मनले राधा नामसँग नाता नै जोड्न सकेको थिएन।
• अब जब नाम संकीर्तन गर्न थालेपछि, मन भक्तिभावमा रम्न थालेको छ।
• तर अझै पूर्ण आत्मसमर्पण भएको छैन, त्यसैले भक्तले प्रश्न गर्छ— अब म कहाँ जाऊँ? (अर्थात् मेरो गति के?)

३. तेस्रो श्लोक – भोगबाट सन्तुष्टि कहिल्यै मिलेन, अन्ततः रहस्य खुलेको छ

“भोक झन् बढ्यो, भोगेर मन अघाएन
सुख पाउन डुल्यो, मनले सुख पाएन
रहस्य आज खुल्यो, कृपालु राधा कृपाले प्राण सजाऊँ”

• मानिस भोग-विलासको पछि दौडिरहन्छ, तर यो दौड कहिल्यै पूरा हुँदैन।
• साँचो सुख भौतिक संसारमा होइन, राधाजीको कृपामा मात्र छ भन्ने सत्य आज खुलेको छ।
• अब भक्तले राधाजीको कृपा लिएर आफ्नो जीवनको पुनर्निर्माण गर्न चाहन्छ।

४. चौथो श्लोक – पापको भार बोकेको छु, तर शरणमा आएँ

“म त भएँ अधम, महापाप गरेको छु
अभय दान देऊ, तिम्रै शरण परेको छु
तिमीले नै भन्नुपर्याे, कृपालु राधा कर्म कसरी सच्याऊँ”

• यो श्लोकमा भक्तको पश्चात्ताप भाव देखिन्छ।
• भक्तलाई थाहा छ कि ऊ पापले भरिएको छ, तर राधाजीको शरणमा आएपछि उहाँले अभय दान दिनुहुन्छ।
• भक्त पूर्ण रूपमा राधाजीलाई नै मार्गदर्शन गर्न आग्रह गर्छ – मेरा कर्म कसरी सुधार्ने?

५. पाँचौं श्लोक – न वेदको ज्ञान छ, न पूजाको विधि, तर शुद्ध भक्ति छ

“वेदको ज्ञान छैन, जान्दिनँ पूजापद्धति
पापाग्निमा जल्दै भौतारिनु म कति
राधा राधा जाप चल्यो कृपालु राधा म तिम्रै भजन गाऊँ”

• भक्त वेद-पुराणको ज्ञान नभएको स्वीकार्छ, पूजा विधिहरू पनि थाहा छैन।
• तर भौतिक संसारमा भौतारिएर थाकिसकेको छ, अब त केवल राधा नामको जाप नै उसको जीवनको एक मात्र आधार बनेको छ।
• यसले शुद्ध भक्ति कुनै नियम-निष्ठामा मात्र सीमित हुँदैन, हृदयबाट गरिने प्रेम नै साँचो भक्ति हो भन्ने देखाउँछ।

६. छैठौं श्लोक – कृपा नभए विश्वास टुट्नेछ, तर वासनाले थकित मन अब नामसङ्ग रम्न चाहन्छ

“तिम्रो नाम भज्दा नि कृपा गरिनौ भने
विश्वास टुटिजाला जति भक्तहरु बने
वासनाले ज्यान गल्यो कृपालु राधा कीर्तनमै म रमाऊँ”

• भक्तले भन्छ, राधाजी, यदि तपाईँले कृपा नगरिदिनुभयो भने, म मात्रै होइन, जति भक्त छन् उनीहरू पनि निराश हुनेछन्।
• यहाँ भक्त उहाँको कृपाको अत्यधिक आशा राखेको देखिन्छ।
• वासनाले थकित मनलाई अब भजन, कीर्तन, र राधाजीको शरण नै साँचो विश्रामको स्थल लाग्न थालेको छ।

निष्कर्ष – भजनको सन्देश

• यो भजन एक व्याकुल आत्माको हृदयस्पर्शी पुकार हो।
• पहिलो चरणमा भक्तले आफ्ना गल्तीहरू स्वीकार्छ, आफ्नो अधोगति अनुभव गर्छ।
• त्यसपछि परमप्रभु राधाजीको कृपा विना जीवन व्यर्थ छ भन्ने बुझ्छ।
• अन्त्यमा भक्त शुद्ध भजन, कीर्तन, र नामस्मरणमा रम्न चाहन्छ।

अतः यो भजन साँचो भक्तिको प्रतिबिम्ब हो, जहाँ भौतिक सुखको निरर्थकता, आध्यात्मिक ज्ञानको आवश्यकता, र कृपालु राधाजीको अनन्त प्रेमका लागि आत्मसमर्पणको भाव स्पष्ट झल्किन्छ। 🙏जयराधेकृष्ण💛