लोकसारथि संवाददाता, काठमाडौं ।
२० असार – खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले नेपाली बजारमा पाइने दुई लोकप्रिय खाद्य वस्तु चाउचाउ र दालमोठलाई गुणस्तरहीन ठहर गर्दै बिक्री वितरण रोक्का गर्न आदेश दिएको छ । विभागको हालैको बजार अनुगमनपछि सार्वजनिक गरिएको सूचनामा पोखरा र चितवनका दुई कम्पनीद्वारा उत्पादन गरिने ती वस्तु उपभोगका लागि अयोग्य भएको बताइएको छ ।
विभागका अनुसार पोखरा नुडल्स प्रालिले उत्पादन गर्ने ‘हटपट’ ब्रान्डको चाउचाउ (ब्याच नं. 127U2) र चितवनस्थित रिजाल फुड एन्ड बेभरेज प्रालिले उत्पादन गर्ने ‘रंगिला’ ब्रान्डको दालमोठ (ब्याच नं. G07) मा न्यूनस्तरको खाद्य पदार्थ भेटिएको छ ।
राष्ट्रिय खाद्य तथा दाना रिफरेन्स प्रयोगशालामा परीक्षण गरिएका नमुनामा सार्वजनिक खाद्य विश्लेषकहरूले गुणस्तर मापदण्ड नपुगेको पुष्टि गरेपछि खाद्य निरीक्षण अधिकारी नवराज आचार्यले ती उत्पादनहरू बजारबाट तत्काल फिर्ता ल्याउन निर्देशन दिइएको जानकारी दिए ।
विभागले सम्बन्धित उद्योगहरूलाई यी ब्याचका सम्पूर्ण उत्पादनहरू बजारबाट संकलन गरी विभागलाई जानकारी दिन पनि कडाइका साथ निर्देशन दिएको छ । विभागका अनुसार उपभोक्ताको स्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष सरोकार हुने हुँदा यसप्रकारका लापरवाहीप्रति शून्य सहनशीलताको नीति अपनाइनेछ ।
विभागले उपभोक्तालाई ती ब्याच नम्बर भएका उत्पादनहरू प्रयोग नगर्न समेत अनुरोध गरेको छ ।
गुणस्तरहीन खाद्य सामग्रीले शारीरिक मात्र होइन, मानसिक स्वास्थ्यमा पनि गम्भीर असर पार्न सक्छ। यस्तो खाद्य पदार्थमा सामान्यतः विषादी, अधिक नुन, चिनी, ट्रान्सफ्याट, कृत्रिम रंग/स्वाद र म्याद नाघेको वा गलत तरिकाले भण्डारण गरिएको सामग्री हुन सक्छ। यसले निम्न प्रकारका शारीरिक (Physical) र मानसिक (Mental) असर पार्न सक्छ:
शारीरिक प्रभावहरू (Physical Effects)
-
आन्त्र समस्या (Gastrointestinal Issues):
-
पेट दुख्ने, डायरिया, वान्ता, अपच, ग्यास, फुड प्वाइजनिङ आदि हुन सक्छ।
-
-
कुपोषण (Malnutrition):
-
गुणस्तरहीन चाउचाउ, दालमोठजस्ता फास्टफुडमा पोषणको मात्रा अत्यन्त न्यून हुन्छ जसले शरीरमा प्रोटिन, भिटामिन, आइरन आदिको कमी गराउँछ।
-
-
मुटु रोग (Cardiovascular Diseases):
-
अत्यधिक ट्रान्सफ्याट र नुन प्रयोग भएका खाद्य वस्तुले उच्च रक्तचाप, कोलेस्ट्रोल बढाउने र हृदयघातको जोखिम बढाउँछ।
-
-
क्यान्सरको जोखिम (Cancer Risk):
-
केमिकलयुक्त रंग र संरक्षक (preservatives) हरु दीर्घकालीन रूपमा क्यान्सर उत्पन्न गर्ने तत्व हुन सक्छन्।
-
-
किड्नी र लिभरमा असर:
-
कृत्रिम रसायनले मिर्गौला र कलेजोमा विषाक्तता बढाउने खतरा हुन्छ।
-
मानसिक प्रभावहरू (Mental Effects)
-
तनाव र चिडचिडोपन (Stress and Irritability):
-
पोषणहीन भोजनले मस्तिष्कमा न्यूरो ट्रान्समिटरको असन्तुलन ल्याएर मानसिक असन्तुलन ल्याउन सक्छ।
-
-
एकाग्रता कमजोर (Lack of Concentration):
-
विशेषगरी बालबालिकामा यस्तो भोजनले अध्ययनमा ध्यान दिन नसक्ने, थकाइ महसुस हुने समस्या हुन्छ।
-
-
नीदमा समस्या (Sleep Disorders):
-
अत्यधिक नुन वा चिनी भएको भोजनले मस्तिष्क उत्तेजित गराउँछ, जसले नीदको गुणस्तर घटाउँछ।
-
-
उदासीपन र डिप्रेशन (Depression):
-
दीर्घकालीन रूपमा पोषणहीन र विषाक्त भोजनले मानसिक थकान, आत्मग्लानि र डिप्रेशन निम्त्याउँछ।
-
निष्कर्ष (Conclusion):
गुणस्तरहीन खाद्य सामग्री सस्तो, स्वादिलो वा सजिलो देखिए पनि यसको प्रयोगले शरीर र मन दुवैमा दीर्घकालीन असर पार्न सक्छ। विशेष गरी बालबालिका, वृद्धवृद्धा, र रोगीहरूमा यसको प्रभाव अझ गम्भीर हुनसक्छ। त्यसैले हामी सबैले सुरक्षित, स्वच्छ र पोषणयुक्त भोजनमा ध्यान दिनु आवश्यक छ।
सुझाव:
-
उपभोक्ताले खाद्य सामग्री किन्दा म्याद, ब्याच नम्बर, गुणस्तर चिन्ह, र प्याकेजिङको अवस्था अनिवार्यरूपमा जाँच गर्नुपर्छ।
-
गुणस्तरहीन खाद्य सामग्री देखेमा नजिकको खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागमा जानकारी दिनु राम्रो हुन्छ।
-
१.
-
२.
-
३.
-
४.
-
५.
-
६.
-
७.
-
८.
-
९.
-
१०.