तिलोत्तमा–२ का एक हँसिला, मृदुभाषी, आध्यात्मिक चिन्तनले भरिएका युवा बासु ज्ञवालीको ३७ वर्षको उमेरमा भएको असामयिक निधनले सम्पूर्ण समाजलाई झस्काएको छ। २०८२ आषाढ़ १३ गते मध्यरातको समयमा पेट दुखेपछि उपचारका लागि अस्पताल लगिएका ज्ञवालीको ज्यान अस्पतालमै गयो—अस्पताल, जहाँ पुग्दा हामी जीवनको ग्यारेन्टी खोज्छौं, मृत्यु होइन।

उनको निधनसँगै एक जिज्ञासा गहिरो हुँदै गएको छ—के अस्पतालले जीवन दिन सक्छ जब हाम्रो जीवनशैली नै मृत्युप्रति अग्रसर हुन्छ?

बासु ज्ञवालीजस्ता खाइलाग्दा, मोटाघाटा, मेहनती, परिवारप्रति समर्पित, आध्यात्मिक सोच राख्ने युवाले अस्पताल पुगी अकालमै संसार त्याग्नु अब संयोग होइन—यो सार्वजनिक स्वास्थ्य संकट हो।

जीवनशैलीको अदृश्य हत्यारा

आजको नेपाली समाजमा प्रायः साना उमेरमै मृगौला, मुटु, मधुमेह, उच्च रक्तचाप र क्यान्सरका समस्या देखिन थालेका छन्। यसको मूल कारण हाम्रो बिग्रँदो जीवनशैली हो।

• प्राकृतिक नूनको सट्टा आयोडाइज्ड सेतो नून,

• ब्रह्मचर्यको अभाव, अत्याधिक सम्भोग

• घरघासको तेलको सट्टा रिफाइन्ड तेल,

• जीवन दिने फलफूल, तरकारीको सट्टा केमिकल मिसिएको प्लास्टिकजस्तो खाद्य वस्तु,

• जडिबुटी र शुद्ध पानीको सट्टा कार्बोनेटेड पेय र प्याकेटको खाना,

• पवित्रता र संयमको सट्टा मद्यपान र मांसाहारको अतिशयता—
  यी सबै हाम्रो शरीरका नशा, रक्त, मांस, मस्तिष्क र आत्मासम्म विष भरेर दिनानुदिन मृत्युलाई बोलाइरहेका छन्।

 

अस्पतालको विश्वास संकट

हामी प्रायः बिमारी भएपछि मात्र अस्पताल धाउँछौं, जीवनशैली सुधार गर्नेतिर हेरदैनौं। तर पछिल्ला केही वर्षयता अस्पताल स्वयं संकटको केन्द्र बन्न थालेका छन्—उपचारको नाममा अव्यवस्था, लापरवाही र औषधिमा नाफामात्र लिने प्रवृत्तिले गर्दा। बासु ज्ञवालीजस्तो सामान्य लक्षण लिएर गएका मानिसलाई अस्पतालले बचाउन नसक्नु केवल दुर्घटना मात्र हो?

यो व्यवस्थाप्रतिको प्रश्न मात्र होइन, हाम्रो चेतनाका विरुद्ध उठेको न्यायपूर्ण चीत्कार हो।

आध्यात्मिक पुनर्जागरण र प्रकृतिपरक जीवन

बासु स्वयं आध्यात्मिक चिन्तनका व्यक्ति थिए। उनी मांसाहार बिस्तारै त्याग्दै थिए, आत्मस्वीकृतिमा दृढ थिए। यसले देखाउँछ—सुधार सम्भव छ, तर समाज, राज्य र मिडिया सबैले स्वस्थ जीवनशैलीको अभियानलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।

हामीलाई प्रकृतिपरक जीवनमा फर्कनु आवश्यक छ—

• सात्त्विक आहार,

• योग र ध्यान,

• प्राकृतिक उपचार विधि,

• जडिबुटीको प्रयोग,

• रसायनरहित खेती र खानपान,
  यी सबै अब विलासी चिज होइनन्, जीवन रक्षा गर्ने आवश्यक क्रान्ति हुन्।

निष्कर्ष

बासु ज्ञवालीको असामयिक निधन केवल निजी शोक होइन, यो सम्पूर्ण समाजका लागि चेतावनी हो। यसले प्रश्न गर्छ—के हामी अझै समयमै सचेत हुनेछौं? के हामी अझै पनि जीवनको मूल्यभन्दा पहिले स्वाद, सजिलो र चलनमा रमाइरहनेछौं?

आज, उनको १३औँ पुण्यतिथिमा हामी उनलाई श्रद्धाञ्जली दिन्छौं। तर त्यो श्रद्धाञ्जली शब्दमा मात्र सीमित नहोस्—हाम्रो जीवनशैली, हाम्रो सोच र हाम्रो समाजको मार्ग परिवर्तनमा प्रतिबिम्बित होस्।

हामी प्रकृतिमा फर्कौं, आफ्नो आत्मा र शरीरलाई पुनः पवित्र बनाऔं, ताकि बासुजस्ता असंख्य जीवनहरू अकालमै समाप्त नहोस्।

हार्दिक श्रद्धाञ्जली, बासु ज्ञवाली। तपाईंको शून्यता समाजको आत्मपरीक्षण बनोस्।