लोकसारथि संवाददाता, काठमाडौं ।

कोभिड–१९ महामारीपछि विश्वभर प्रयोगमा ल्याइएका खोपबारे विभिन्न धारणा र विवाद आज पनि उठिरहेका छन्। नेपालमा २०७७ साल माघ १४ गते (२०२१ जनवरी २७) बाट सुरु भएको खोप अभियानमा करोडौं नेपालीले खोप लगाइसकेका छन्। सुरुदेखि नै खोपको सुरक्षितता र दीर्घकालीन प्रभावबारे चिकित्सक तथा अनुसन्धानकर्ताबीच मतभेद देखिँदै आएको छ।

यस्तै, चिकित्सक डा. विश्वरुप चौधरी (डा. बिआरसी) ले फेरि खोप लगाउने व्यक्तिहरूमा “अचानक मृत्यु हुने सम्भावना” बढ्ने चेतावनी दिएका छन्। उनका अनुसार, खोपले रगतमा क्लटिङ (थक्काको समस्या) बढाउन सक्छ, जसका कारण व्यायाम, दौडधुप वा अत्यधिक शारीरिक श्रमका क्रममा हृदयघात वा मुटुको धड्कन अचानक रोकिने घटना हुन सक्छ।

डा. चौधरीले यस्तो जोखिम कम गर्न नीमको पात उपयोगी हुने दाबी गर्दै, बिहानै खाली पेट शरीरको तौलअनुसार (१० केजीमा १ पात) ४० दिनसम्म नियमित सेवन गर्न सुझाव दिएका छन्।

तर वैज्ञानिक तथ्य के भन्छ?

विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO), अमेरिकी रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्र (CDC) र युरोपेली औषधि नियामक (EMA) ले कोभिड–१९ खोपलाई सुरक्षित र प्रभावकारी मानेका छन्।

• खोपपछि ब्लड क्लटिङ (रगत जम्ने समस्या) :

  • दुर्लभ अवस्थामा (विशेष गरी AstraZeneca र Johnson & Johnson खोपसँग सम्बन्धित) “थ्रोम्बोसिस विद प्लेटलेट्स सिन्ड्रोम (TTS)” देखिएको थियो।

  • विश्वभर खोप लगाउने करोडौं मानिसमध्ये यस्तो गम्भीर साइड इफेक्ट अत्यन्तै कम (१ लाखमा १–२ घटना) मात्र भेटिएको छ।

• अचानक मृत्यु र खोप :

  • CDC र WHO को रिपोर्टअनुसार, हालसम्म कोभिड–१९ खोपले सीधै अचानक मृत्युको कारण बनेको प्रमाण भेटिएको छैन।

  • अचानक ढल्ने वा हृदयघात हुने घटनामा प्रायः पहिल्यैदेखि मुटु वा अन्य स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिहरूमा जोखिम बढ्ने देखिएको छ।

• नीमको पात सेवन :

  • आयुर्वेदमा नीमलाई प्रतिरक्षा बढाउने र रगत शुद्ध गर्ने प्राकृतिक औषधि मानिन्छ।

  • तर खोपको साइड इफेक्ट रोकथाम गर्न नीम वैज्ञानिक रूपमा प्रमाणित उपाय भने होइन।

निष्कर्ष

डा. चौधरीले उठाएका प्रश्न र सुझावहरूलाई अनेकले समर्थन गरे पनि विश्व स्वास्थ्य निकायहरूले कोभिड–१९ खोपलाई अझै पनि महामारी नियन्त्रणको सुरक्षित र प्रभावकारी माध्यम मानेका छन्। खोप लगाएका मानिसहरूले आफ्नो स्वास्थ्य नियमित जाँच गर्न, अत्यधिक व्यायाम वा अस्वस्थ जीवनशैलीबाट टाढा रहन चिकित्सकहरूले सुझाव दिएका छन्।

स्वास्थ्य विज्ञहरूले भन्छन् : “कोभिड खोप लगाएका सबैले अनिवार्य रूपमा स्वास्थ्य परीक्षण गर्नुपर्छ। अफवाह वा आधारहीन दाबी भन्दा चिकित्सकको सल्लाहलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।”