Agency: हाम्रो सौर्यमण्डलमा यी दिनहरू एक अत्यन्तै दुर्लभ र रहस्यमय अन्तरिक्ष पाहुनाबारे तीव्र चर्चा भइरहेको छ। वैज्ञानिकहरू कहिले यसलाई सम्भावित खतरा मानिरहेका छन् भने कहिले ब्रह्माण्ड बुझ्ने सुनौलो अवसरका रूपमा हेरिरहेका छन्। यो रहस्यमय पुच्छ्रेतारा (धूमकेतु) हो 3I/ATLAS, जो डिसेम्बर १९ मा पृथ्वीको सबैभन्दा नजिक भएर गुज्रिनेछ।

3I/ATLAS को सबैभन्दा विशेष कुरा के हो भने यो हाम्रो सौर्यमण्डलको हिस्सा नै होइन। वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो धूमकेतु कुनै अर्को ताराको वरिपरि बनेको हो र अहिले केही समयका लागि हाम्रो सौर्यमण्डल हुँदै यात्रा गरिरहेको छ। सरल भाषामा भन्नुपर्दा, यो एउटा “इन्टरस्टेलर” वा “एलियन” पाहुना हो, जसले झलक देखाएर फेरि अन्तरिक्षको अनन्त गहिराइतर्फ फर्किनेछ।

अहिलेसम्म पहिचान भएको तेस्रो इन्टरस्टेलर वस्तु

यो धूमकेतुको खोज जुलाई १ मा चिलीमा अवस्थित नासाद्वारा वित्तपोषित ATLAS टेलिस्कोपबाट गरिएको थियो। 3I/ATLAS अहिलेसम्म पहिचान गरिएको तेस्रो इन्टरस्टेलर वस्तु हो। यसअघि सन् २०१७ मा 1I/‘ओउमुआमुआ र २०१९ मा 2I/बोरिसोभ ले वैज्ञानिकहरूलाई चकित पारेका थिए। यी तीनै घटनाले हाम्रो सौर्यमण्डल ब्रह्माण्डमा एक्लो नभई अन्य तारा प्रणालीसँग पनि जोडिएको रहेको प्रमाणित गरेका छन्।

के पृथ्वीका लागि कुनै खतरा छ?

युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सी (ESA) का अनुसार 3I/ATLAS पृथ्वीबाट करिब १.८ खगोलीय एकाइ (AU) दूरीबाट गुज्रिनेछ, जुन झन्डै २७ करोड किलोमिटर हुन्छ। यो दूरी पृथ्वी र सूर्यबीचको औसत दूरीभन्दा करिब दोब्बर हो। त्यसैले वैज्ञानिकहरूले स्पष्ट रूपमा बताएका छन्— यो धूमकेतुबाट पृथ्वीलाई कुनै पनि प्रकारको खतरा छैन।

वैज्ञानिकहरूका लागि किन महत्वपूर्ण?

यद्यपि यो धूमकेतु सुरक्षित दूरीबाट गुज्रिरहेको छ, अनुसन्धानका दृष्टिले भने अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिएको छ। जब 3I/ATLAS सूर्यको नजिक पुग्छ, यसको बरफयुक्त सतह तात्नेछ र त्यसबाट ग्यास तथा धुलो बाहिर निस्कनेछन्। ती कणहरूको अध्ययनबाट वैज्ञानिकहरूले अन्य ताराहरूको वरिपरि धूमकेतु कसरी बन्छन् र ग्रहहरूको प्रारम्भिक संरचना कस्तो हुन्छ भन्ने बुझ्न सक्नेछन्।

नासा देखि संयुक्त राष्ट्रसम्मको निगरानी

लाइभ साइन्सको रिपोर्टअनुसार, यस इन्टरस्टेलर धूमकेतुमाथि नासामात्र होइन, संयुक्त राष्ट्रसंघको पनि विशेष निगरानी रहेको छ। संयुक्त राष्ट्रअन्तर्गतको इन्टरनेशनल एस्टेरोइड वार्निङ नेटवर्क (IAWN) ले 3I/ATLAS सम्बन्धी अवलोकन अभियानको करिब आधा काम पूरा गरिसकेको छ। यस नेटवर्कमा विश्वभरका वैज्ञानिकहरू सहभागी छन्, जो पृथ्वी नजिकबाट गुज्रिने खगोलीय पिण्डहरूको निरन्तर अध्ययन गर्छन्।

पछिल्ला केही महिनादेखि विश्वभरका अन्तरिक्ष एजेन्सी र वेधशालाहरूले यस धूमकेतुलाई नजिकबाट नियालिरहेका छन्। हालै हबल स्पेस टेलिस्कोप र JUICE जुपिटर मिसनले खिचेका तस्बिरहरूमा यो धूमकेतु सौर्यमण्डलभित्र तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको देखिएको छ।

इन्टरस्टेलर धूमकेतुहरू जस्तै 3I/ATLAS अत्यन्तै दुर्लभ हुन्छन्। यस्ता खगोलीय पाहुनाले वैज्ञानिकहरूलाई मात्र होइन, सम्पूर्ण मानव जातिलाई नै हाम्रो सौर्यमण्डल ब्रह्माण्डका अन्य भागहरूसँग कसरी जोडिएको छ भन्ने बुझ्ने महत्वपूर्ण अवसर प्रदान गर्छन्।