एजेन्सी समाचार, काठमाडौं ।
सत्ता, संघर्ष र विश्व राजनीति बीचको जटिल सम्बन्धमा केही यस्ता क्षणहरू आएका छन्, जसले अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलन नै परिवर्तन गरेका छन्। अमेरिकी सैन्य कारबाहीहरूले समय–समयमा विश्वको राजनीतिक नक्सालाई नयाँ दिशा दिएका छन्। यस्ता अभियानहरूले कतै आतंकवादको अन्त्य गरेको दाबी गरिए पनि कतै नयाँ क्षेत्रीय अस्थिरता र विवादलाई जन्म दिएको देखिन्छ। यहाँ अमेरिकी सैन्य कारबाहीसँग सम्बन्धित केही प्रमुख घटनाहरू प्रस्तुत गरिएको छ:

१. ओसामा बिन लादेन र आतंकवादविरुद्धको कारबाही

विश्वकै खतरनाक आतंकी संगठन अल-कायदा का प्रमुख ओसामा बिन लादेनलाई अमेरिकाले २ मे २०११ मा पाकिस्तानको एबटाबादमा मार गिराएको थियो। ‘Operation Neptune Spear’ नाम दिइएको उक्त गोप्य अभियानमा अमेरिकी नेभी सील्सले मध्यरातमा आक्रमण गरी उनलाई हत्या गरेका थिए। यो घटनालाई विश्वव्यापी आतंकवादविरुद्धको ठूलो सफलता मानिएको थियो।

२. सद्दाम हुसेन र इराक युद्ध

इराकका पूर्व राष्ट्रपति सद्दाम हुसेनलाई सन् २००३ मा अमेरिकी आक्रमणपछि पक्राउ गरिएको थियो। उनलाई एक इराकी अदालतले मानवताविरुद्धका अपराधमा दोषी ठहर गर्दै ३० डिसेम्बर २००६ मा मृत्युदण्ड दिएको थियो। उनको गिरफ्तारी र मुद्दा प्रक्रियामा अमेरिकी सेनाको प्रमुख भूमिका रहेको थियो। उनको पतनसँगै इराकमा दीर्घकालीन अस्थिरता र हिंसात्मक द्वन्द्व सुरु भएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

३. मुअम्मर गद्दाफी को अन्त्य

लिबियामा करिब ४२ वर्ष शासन गरेका कर्नेल गद्दाफी सन् २०११ को गृहयुद्धका क्रममा मारिएका थिए। NATO का हवाई आक्रमण र अमेरिकी ड्रोन हमलाले उनको सुरक्षा काफिलालाई निशाना बनाएको थियो। त्यसपछि विद्रोहीहरूले उनलाई नियन्त्रणमा लिएर हत्या गरेका थिए। उनको मृत्युले तानाशाही शासनको अन्त्य गरे पनि लिबियालाई दीर्घकालीन अस्थिरता र आन्तरिक संघर्षतर्फ धकेलेको थियो।

४. कासिम सुलेमानी माथि ड्रोन हमला

ईरानको कुद्स फोर्सका कमाण्डर जनरल सुलेमानीलाई ३ जनवरी २०२० मा इराकको बगदाद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिक अमेरिकी ड्रोन आक्रमणमा मारिएको थियो।
तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प को आदेशमा भएको उक्त कारबाहीले मध्यपूर्वमा गम्भीर सैन्य र राजनीतिक संकट सिर्जना गरेको थियो। उनको मृत्युले अमेरिका–ईरान सम्बन्धमा तीव्र तनाव थपेको थियो।

५. अबू बक्र अल-बगदादी को खात्मा

आतंकी संगठन ISIS का प्रमुख अबू बक्र अल-बगदादीलाई अक्टोबर २०१९ मा सिरियामा अमेरिकी विशेष फौजले घेरा हालेका थिए। ‘Operation Kayla Mueller’ अन्तर्गतको उक्त कारबाहीमा पक्राउ पर्ने भयले उनले आत्मघाती विस्फोट गराएर ज्यान गुमाएका थिए। यस घटनाले ISIS को नेतृत्व संरचनामा ठूलो धक्का पुर्‍याएको मानिन्छ।

६. अली खामेनेई सम्बन्धी दाबी

हालै इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले सर्वोच्च नेता अली खामेनेईको कार्यालयमा भएको बमबारीमा उनको मृत्यु भएको दाबी गरेका छन्। अमेरिका र इजरायलद्वारा संयुक्त रूपमा गरिएको भनिएको उक्त हवाई आक्रमणपछि उनको शव भग्नावशेषबाट निकालिएको रिपोर्टहरूमा उल्लेख छ। यद्यपि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा यस विषयमा स्वतन्त्र पुष्टि र विभिन्न स्रोतबीच मतभेद देखिएको छ। विश्लेषकहरूले यस घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा नयाँ र अनिश्चित चरणको सुरुवात गर्न सक्ने बताएका छन्।

निष्कर्ष

यी घटनाहरूले आधुनिक सैन्य प्रविधि र गुप्त कारबाहीहरूले विश्व राजनीतिमा कति ठूलो प्रभाव पार्न सक्छन् भन्ने देखाएका छन्। कतिपय अवस्थामा यस्ता अभियानहरूले आतंकवाद वा तानाशाही शासनको अन्त्य गरेको दाबी गरिएको छ भने कतिपय अवस्थामा नयाँ अस्थिरता र सुरक्षाजन्य चुनौतीहरू पनि उत्पन्न भएका छन्।

इतिहासले यी सैन्य कारबाहीहरूलाई केवल व्यक्तिको अन्त्यका रूपमा होइन, विश्व शक्ति सन्तुलन र भविष्यको राजनीति बदल्ने निर्णायक क्षणहरू का रूपमा सम्झिरहनेछ।