लोकसारथि संवाददाता, काठमाडौं ।

मध्य–मार्चमा भएको हिमपातले हिमाली जिल्लाका किसानहरूलाई राहत दिएको छ। विशेषगरी मुस्ताङमा यस वर्ष चौथोपटक हिमपात भएपछि कृषक तथा पशुपालकहरू खुशी भएका छन्।

यसअघि अपर मुस्ताङमा भएको भारी हिमपातले जनजीवन प्रभावित भए पनि पछिल्लो पटक तापक्रम केही बढेको समयमा भएको हल्का हिमपात स्थानीयका लागि स्वागतयोग्य बनेको छ। जिल्लाका पाँचै वटा गाउँपालिकामा हल्का हिमपात भएको छ, जसले कृषि तथा पशुपालनमा संलग्न किसानहरूलाई राहत र उत्साह दिएको छ।

लोमान्थाङ गाउँपालिका–१, छोसेरका पशुपालकका अनुसार न्यानो मौसममा परेको हिमपातले चरन क्षेत्रमा घाँस बढ्न सहयोग गर्ने भएकाले पशुपालन सहज हुनेछ।
उनले भने, “डिसेम्बरदेखि लगातार परेको हिमपात र शून्य डिग्रीभन्दा तलको तापक्रमका कारण उच्च भू–भागका चरन क्षेत्रमा घाँसको अभाव भएको थियो। त्यसैले याक र हिमाली बाख्रालाई बस्ती नजिकै राख्नुपरेको थियो।”

उनका अनुसार मार्चको दोस्रो सातामा परेको हिमपातले चरन क्षेत्र पूर्ण रूपमा ढाकिएकाले किसानहरूलाई राहत मिलेको छ। “यदि बाख्राहरूलाई लामो समयसम्म चरन क्षेत्रमा राख्न सकियो भने किसानहरूलाई ठूलो सहयोग पुग्नेछ,” उनले बताए।

विगतका वर्षहरूमा पर्याप्त हिमपात नहुँदा अपर मुस्ताङका किसानहरूले ४ हजार ७ सय मिटर उचाइसम्मका चरन क्षेत्रमा आयातित दाना बोकेर लैजानुपर्ने अवस्था आएको थियो।

मुस्ताङस्थित कृषि तथा पशुपन्छी विकास कार्यालयका प्रमुख डा. लालमणि अर्यालका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा हिमपात घट्दै जाँदा किसानहरू चिन्तित थिए। तर यस वर्षको हिमपातले कृषि तथा पशुपालन दुवै क्षेत्रमा राहत दिएको छ।

उनले भने, “यो हिमपात कृषि तथा पशुपालनका लागि वरदान सावित भएको छ। उच्च हिमाली क्षेत्रमा जमेको हिमले हिउँदभरि ठूलो लाभ पुर्‍याउनेछ।” उनका अनुसार मार्च १५ मा उच्च भू–भागमा हिमपात भएको थियो। हिमपातले याक र हिमाली बाख्राका लागि चरन क्षेत्रमा उपयुक्त तापक्रम कायम राख्न पनि सहयोग गर्छ।

अपर मुस्ताङमा किसानहरूले कात्तिक महिनामा बाली भित्र्याएर जाडो मौसममा तल्लो भू–भागतर्फ बसाइँ सर्छन्। यहाँ वर्षमा एक पटक मात्र बाली उत्पादन हुने भएकाले हिमपातले त्यसमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।

यद्यपि जाडो मौसममा नियमित खेती नहुने भए पनि खेतमा जम्मा भएको चिस्यानले गर्मीयामका बाली तथा स्याउ खेतीको उत्पादन बढाउन मद्दत गर्छ। हिमपातले स्याउ, अमिलो फलफूल, आलु लगायतका कृषि उत्पादनमा पनि सकारात्मक प्रभाव पार्ने बताइएको छ।

कृषि तथा पशुपन्छी विकास कार्यालयका अनुसार थासाङ, घरपझोङ र मुक्तिक्षेत्र क्षेत्रमा वर्षा तथा हिमपात दुवै भएको छ। लो–घेकर दामोदरकुण्ड र लोमान्थाङ गाउँपालिकामा परेको हिमपातले विभिन्न रोगहरूको फैलावट कम गर्न पनि सहयोग पुग्ने जनाइएको छ।

कार्यालयले पर्याप्त सिँचाइको अभावका कारण विगतमा कृषि उत्पादन घट्ने गरेको उल्लेख गर्दै यस वर्ष परेको पर्याप्त हिमपात र वर्षाले उत्पादन बढ्ने अपेक्षा गरिएको जनाएको छ।

यसैबीच बाजुराका उच्च हिमाली क्षेत्रमा वर्षासँगै हिमपात भएको छ। आइतबार साँझ वर्षासँगै हिमपात भएको हो।

जिल्लाका हिमाली, स्वामीकार्तिक खापर, जगन्नाथ, बुढीनन्दा, त्रिवेणी र खप्तड छेडेदह लगायतका उच्च भू–भागमा हिमपात भएको छ। हिमाली क्षेत्रमा हिमपात भए पनि अन्य केही स्थानमा वर्षा र असिनापानी परेको छ।

वर्षाले किसानलाई केही राहत दिएको भए पनि असिनाले गहुँबालीमा आंशिक क्षति पुर्‍याएको स्थानीय किसानहरूले बताएका छन्। मार्चदेखि मे महिनासम्म पर्ने असिनापानीले विशेषगरी जाडो मौसमका बाली, विशेषतः गहुँमा ठूलो क्षति पुर्‍याउने गरेको उनीहरूको भनाइ छ।

यसैबीच कर्णाली प्रदेशको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य रारा ताल क्षेत्रमा पनि आइतबार रातिदेखि हिमपात भएको छ।

रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज कार्यालयका अनुसार हिमपातका कारण हुतु र मिलिचौर आसपासका क्षेत्र करिब एक फिटसम्म हिमले ढाकिएका छन्। हिमपातले ताल र वरपरका वन क्षेत्र चाँदीले ढाकेजस्तो सेताम्मे बनेका छन्।

सुर्खेतबाट रारा घुम्न पुगेका आन्तरिक पर्यटक बसुदेव देवकोटाले स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकहरू हिमपातमा रमाइरहेको बताए। “रारा साँच्चिकै स्वर्गको टुक्रा जस्तो लाग्छ,” उनले भने।

यस वर्ष रारा क्षेत्रमा यो दोस्रो पटक हिमपात भएको हो। हालसम्म करिब पाँच इन्च हिम जमिसकेको र हिमपात जारी रहेको उनले जानकारी दिए।

पुस महिनामा पनि रारा क्षेत्रमा करिब दुई इन्च हिमपात भएको थियो। निकुञ्ज कार्यालयको तथ्यांक अनुसार फागुन महिनाको अन्त्यसम्म करिब १० हजार स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकहरूले रारा भ्रमण गरेका छन्।

तर मध्य–मार्चमा परेको हिमपातका कारण जिल्लाको जनजीवन चिसोका कारण प्रभावित भएको छ। गाउँदेखि सदरमुकामसम्मका बासिन्दाहरू आगो ताप्दै दिन बिताइरहेका छन्।

रारा तालबाट करिब एक घण्टाको पैदल दूरीमा रहेको समुद्री सतहबाट करिब ३,२०० मिटर उचाइको मुर्मा गाउँमा करिब दुई फिटसम्म हिम जमेको छ।

छायाँनाथ–रारा नगरपालिका–८ का स्थानीय नन्दा सिंह रोकायाका अनुसार हिमपातले जाडो बालीका लागि फाइदा पुगेकाले किसानहरू खुशी भए पनि पशुचौपाया चराउन, घाँस तथा दाउरा संकलन गर्न भने समस्या भएको छ।