लोकसारथि संवाददाता
क्याथोलिक चर्चका धर्मगुरु पोप फ्रान्सिसको ८८ वर्षको उमेरमा इस्टर सोमबार (ईस्टरको भोलिपल्ट) निधन भएको भ्याटिकन सिटीले जनाएको छ। सन् २०१३ मा पोप पद सम्हालेका फ्रान्सिस पहिलो ल्याटिन अमेरिकी पोप थिए। उनी आफ्नो सरल जीवनशैली, गरिबप्रति सहानुभूति र सामाजिक न्यायप्रतिको प्रतिबद्धताका लागि विश्वभर प्रिय थिए।

भ्याटिकन टेलिभिजन च्यानलमार्फत कार्डिनल केभिन फैरेलले भने, “प्रिय दाजु–बहिनीहरू, गहिरो दुःखका साथ म तपाईंहरूलाई हाम्रो पवित्र पिता फ्रान्सिसको निधनको घोषणा गर्दछु। बिहान ७:३५ (GMT अनुसार ५:३५ बजे), रोमका बिशप, फ्रान्सिस, परमपिताको घर फर्कनु भयो। उहाँको सम्पूर्ण जीवन प्रभु र उहाँको चर्चको सेवामा समर्पित रह्यो।”

पोपको निधनको अघिल्लो दिन उनले इस्टर आइतबारको अवसरमा सन्त पिटर बासिलिकाको बाल्कोनीमा उपस्थित भएर श्रद्धालुहरूलाई खुशी दिएका थिए।

हालसालैको स्वास्थ्य अवस्था

पोप फ्रान्सिस फेब्रुअरी १४ मा ब्रोंकाइटिसको उपचारका लागि अस्पताल भर्ना भएका थिए। त्यसपछि उनलाई द्विपक्षीय निमोनिया भएको र मृगौला समस्याका सुरुवाती संकेत देखिएको भनी भ्याटिकनले जनाएको थियो। पाँच सातासम्मको उपचारपछि मार्च २३ मा उनी अस्पतालको बाल्कोनीमा देखिएर उपस्थित जनतालाई ‘थम्ब्स अप’ देखाउँदै मुस्कान दिएका थिए।

उनले त्यसपछि दुई महिनाको विश्रामका लागि भ्याटिकन फर्केका थिए। अप्रिल १९ मा अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भ्यान्ससँग भेट गरेपछि इस्टर आइतबारको कार्यक्रममा फेरि जनसमक्ष देखिएका थिए।

पछिल्ला वर्षहरूमा उनी स्वास्थ्य समस्याबाट ग्रसित थिए। मार्च २०२३ मा श्वासप्रश्वासको समस्याले गर्दा अस्पताल भर्ना भएका थिए। २०२१ मा आन्द्राको शल्यक्रिया गरिएको थियो भने युवावस्थामै फोक्सोको एक भाग हटाइएको थियो। पछिल्लो समय घुँडाको समस्याका कारण उनी व्हीलचेयर प्रयोग गरिरहेका थिए।

अन्त्येष्टि

पोप फ्रान्सिस विगत सय वर्षमा भ्याटिकनबाहिर अन्त्येष्टि गरिने पहिलो पोप बन्नेछन्। उनले सन्त पिटर बासिलिकामा नभई रोमको सान्ता मारिया म्याजियोरे बासिलिकामा गाडिन इच्छा व्यक्त गरेका थिए। साथै, तीनवटा बाकसको परम्परा तोड्दै उनले काठ र जिङ्कको एउटै बाकसमा अन्त्येष्टि गरिन अनुरोध गरेका थिए।

पोप फ्रान्सिसको योगदान र विरासत

अर्जेन्टिनामा जर्ज मारियो बर्गोग्लियोको रूपमा जन्मिएका फ्रान्सिस पहिलो अमेरिकी तथा पहिलो येसुइट पोप थिए। सन् २०१३ मा, ७६ वर्षको उमेरमा, पूर्व पोप बेनेडिक्ट सोह्रौंको राजीनामापछि पोप नियुक्त भएका थिए। पोप बनेपछि उनले बाल यौन दुराचार, भ्याटिकनको आन्तरिक कलह र परम्परागत सोचबाट आधुनिक विश्वसँग मेल खाने चर्च निर्माण गर्न प्रयास गरे।

उनले समाजिक न्याय, प्रवासीका अधिकार र वातावरणको संरक्षणमा कडा आवाज उठाए। उनका केही निर्णय—जस्तै समलैंगिक जोडीलाई केस-बाइ-केस आधारमा आशीर्वाद दिन अनुमति दिनु र महिलालाई भ्याटिकनका कार्यालयहरूको नेतृत्वमा नियुक्त गर्नु—ले विश्व चर्चमा ठूलो परिवर्तन ल्यायो।

उनले १२ वर्षको कार्यकालमा ४७ अन्तर्राष्ट्रिय भ्रमण गरी ६५ भन्दा बढी देश यात्रा गरे, ९०० भन्दा बढी सन्त घोषणा गरे र चर्चका विवादास्पद विषयहरूमा पाँचवटा प्रमुख सम्मेलन आयोजना गरे।

नयाँ पोप चयनको प्रक्रिया

पोपको निधनपछि नयाँ पोप चयन गर्ने परम्परागत प्रक्रिया सुरु हुन्छ, जसलाई कोन्क्लेव भनिन्छ। पोपको निधनपछिका १५ देखि २० दिनभित्र कार्डिनलहरूको भेला गरी नयाँ पोप छान्ने प्रक्रिया अघि बढ्नेछ। त्यस अवधिसम्म भ्याटिकनको प्रशासनिक कार्य डब्लिनमा जन्मिएका कार्डिनल केभिन फैरेल (हालका क्यामरलेंगो) को नेतृत्वमा रहनेछ।

पोप फ्रान्सिसको निधनले सम्पूर्ण क्याथोलिक विश्वमा शोकको लहर छाएको छ। उनी सरलताका प्रतीक, परिवर्तनको प्रवक्ता र गरिबप्रतिको प्रेमका लागि युगौँसम्म सम्झिरहिनेछन्।