लोकसारथि संवाददाता, काठमाडौं ।

सन् २०२४ को जुलाईसम्म आइपुग्दा नेपाली कांग्रेसका दुई चर्चित नेता—डा. शेखर कोइराला र गगन थापा—कहिले काँधमा काँध मिलाएर अघि बढ्ने राजनीतिक सहयात्री थिए भने, पछि आफ्नै मार्गतर्फ छुट्टिएका प्रतिस्पर्धी। करिब एक वर्षसम्म दुबैबीच कुनै संवाद भएन।

तर, एक गर्मी शुक्रवार दिउँसो बालुवाटारमा त्यो मौनता अन्ततः टुट्यो।

यो भेट केवल प्रतीकात्मक थिएन—यो भेटले संघीय संसदमा सबैभन्दा ठूलो दल नेपाली कांग्रेसभित्र नेतृत्वका आकांक्षी दुई नेतालाई फेरि आमनेसामने गरायो, पार्टीको भविष्य, सरकारको कार्यदिशा, र सबैभन्दा चासोको विषय—आगामी १५औं महाधिवेशनबारे छलफलको ढोका फेरि खोल्यो।

टुटेको राजनीतिक भाइचारामा नयाँ संवाद

डा. शेखर कोइराला र महासचिव गगन थापा कहिल्यै नेपाली कांग्रेसको सुधारवादी आन्दोलनको ऊर्जा थिए। २०७८ सालमा सम्पन्न १४औं महाधिवेशनमा डा. कोइराला पार्टी सभापतिका उम्मेदवार थिए भने गगन थापा सोही प्यानलबाट महासचिवमा विजयी भएका थिए। डा. कोइराला दोस्रो चरणमा शेरबहादुर देउवासँग पराजित भए पनि नयाँ पुस्ताको उठान भएको थियो।

महाधिवेशनपछि करिब दुई वर्षसम्म दुबै नेता मिलेर पार्टीको सशक्त विपक्षी स्वर बने। तर, समयसँगै व्यक्तिगत महत्त्वाकांक्षाले समन्वयलाई विस्थापित गर्‍यो।

अलग-अलग भाषण, दौरा, रणनीति—उनीहरूको राजनीतिक मार्ग छुट्टिँदै गयो। दुबैको पार्टी सभापति बन्ने आकांक्षा खुलेपछि दूरी अझ गहिरो बन्यो।

पहिलो संवाद : महाधिवेशनको घडी र पुनर्मिलनको आशा

यही दबाबबीच, अन्ततः दुबै नेताबीच भेटघाट सम्भव भयो। स्रोतका अनुसार यो गोप्य रूपमा तय गरिएको बैठकमा उपसभापति धनराज गुरुङ, सह–महामन्त्री जीवन परियार र केन्द्रीय सदस्य संजयकुमार गौतमजस्ता नेताहरू पनि सहभागी थिए।

गौतमका अनुसार, समूहगत छलफलपछि शेखर र गगनबीच एक्लाएक्लै संवाद भयो। “सरकार, पार्टी र विशेषतः महाधिवेशनबारे गम्भीर कुराकानी भयो। संवाद फेरि सुरु भएको हो, जुन सकारात्मक संकेत हो,” गौतमले भने।

भेटघाट एकपटकको संयोग मात्र नभई निरन्तर छलफलको सुरुवात हुने नेताहरूको विश्वास छ। दुवै पक्षका नजिकका नेताहरू उनीहरूको पुरानो समन्वय पुनः निर्माण हुने आशामा छन्।

महाधिवेशनको घडी बज्न थालिसक्यो

पार्टी विधानअनुसार, कांग्रेसले अबको ६ महिनाभित्र १५औं महाधिवेशन गर्नुपर्छ। तर धेरै नेताहरू यस म्यादभित्र महाधिवेशन नहुने विश्वासमा छन्। विधानले विशेष अवस्थामा ६ महिना म्याद थप गर्न सकिने व्यवस्था छ—र अधिकांश नेताहरू यही विकल्पमा निर्भर छन्।

सभापति शेरबहादुर देउवा र वरिष्ठ नेता डा. शशांक कोइरालाले महाधिवेशन २०८४ को आम निर्वाचनपछि मात्र गर्न प्रस्ताव गरेका छन्। तर, डा. शेखर कोइराला र गगन थापाको नेतृत्वमा रहेको सुधारवादी धार भने म्यादभित्रै महाधिवेशन गर्न जोड दिइरहेको छ।

नेतृत्वको दौडमा नामहरू धेरै, जनआकर्षण दुईजनामै

पार्टी सभापतिको प्रतिस्पर्धामा पूर्णबहादुर खड्का, कृष्णप्रसाद सिटौला, प्रकाशमान सिंह, विमलेन्द्र निधि र डा. शशांक कोइरालाजस्ता नेताहरूको नाम चर्चामा छन्। तर, जनस्तरमा लोकप्रियता र युवापुस्ताको ऊर्जा भने शेखर–गगन जोडीमै केन्द्रीत देखिन्छ—त्यो पनि उनीहरू फेरि एक ठाउँमा आउन सके मात्र।

नाजुक सहकार्य वा नयाँ सुरुवात?

भित्री रूपमा लन्च बैठकहरू र अनौपचारिक वार्ताहरू भइरहेका छन्। उद्देश्य स्पष्ट छ—शेरबहादुर देउवालाई उत्तराधिकारी चयन गर्न मनाउनु, ताकि नेतृत्वको प्रतिस्पर्धा विखण्डनमा नजाओस्। शीर्ष तहको सन्देश यस्तो छ: “एउटै उम्मेदवारमा सहमति गर।”

तर के हुन्छ जब दुवै—डा. शेखर र गगन—आफैलाई उम्मेदवार ठान्छन्?

त्यही अपूरो महत्त्वाकांक्षा उनीहरूको वर्ष दिन लामो मौनताको मूल कारण हो। अहिलेसम्म कुनै एक पक्ष पछि हट्ने संकेत छैन। यद्यपि, उनीहरूको पुनः संवादले एकता, रणनीति र सशक्त नेतृत्व निर्माणको आशा जगाएको छ।

“कुनै कारणले भेट हुन सकेन, तर त्यो अध्याय सकिएको छ,” गौतमले भने, “अब हामी सुनिश्चित गर्छौं, यस्तो मौनता दोहोरिन नदिउँ।”

महाधिवेशनको घडी बज्न थालेको छ। अब सबभन्दा ठूलो प्रश्न भनेको यही हो—के डा. शेखर कोइराला र गगन थापा फेरि एक पटक त्यो राजनीतिक रसायन निर्माण गर्न सक्लान्, जसले कांग्रेसभित्र नयाँ ऊर्जा भरेको थियो?

मौनता त अब टुटिसकेको छ—तर सहकार्य पुनः बन्ने कि टुक्रिने—त्यो भने अझै खुला प्रश्नका रूपमा बाँकी छ।