काठमाडौं – नेपालमा सामाजिक सञ्जालमाथि लगाइएको प्रतिबन्धविरुद्धको आन्दोलनले तख्तापलटको रूप लिएको छ। प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पद त्यागेर दुबई प्रस्थान गरिसकेका छन् भने आन्दोलनरत विद्यार्थी संगठनहरूले काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाहलाई अन्तरिम प्रधानमन्त्री बनाउन माग गरेका छन्।

ओलीले राजीनामा दिएपछि हाल सत्ता उपप्रधानमन्त्री सुजाता कोइरालाको हातमा गएको बताइएको छ।

आन्दोलनको कारण

नेपाल सरकारले केही दिनअघि सामाजिक सञ्जालमाथि प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरेको थियो। यो निर्णयलाई युवाहरूले भ्रष्टाचारविरुद्धको आवाज दबाउने प्रयासका रूपमा लिएका थिए। त्यसपछि ८ सेप्टेम्बरमा विद्यार्थीहरू ठूलो संख्यामा सडकमा उत्रिए र विरोध प्रदर्शन थाले। यही क्रममा आन्दोलन हिँसात्मक बन्दै गएपछि मुलुक असामान्य अवस्थामै प्रवेश गरेको हो।

बालेन शाहमाथि आरोप र उनको अपील

९ सेप्टेम्बरमा काठमाडौंमा हिँसात्मक झडप, ढुंगा–मुढा र आगजनीसम्मका घटना भए। राजनीतिक नेताहरूको घरलाई समेत आक्रमण गरिएको थियो। यही बीचमा प्रधानमन्त्री ओलीले राजीनामा दिएका भए पनि देशमा हिंसा रोकिएको छैन।

युवाहरूको आन्दोलनलाई दिशा दिने व्यक्तिका रूपमा बालेन शाहको नाम बारम्बार लिइएको छ। उनीमाथि आन्दोलन भड्काएको आरोप समेत लागेको छ। तर बालेनले सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रदर्शनकारीलाई शान्त हुन अपील गरेका छन्। उनले भने,
“यो Gen-Z को आन्दोलन हो। तपाईंहरूको हत्यारा पदत्याग गरिसकेको छ। अब धैर्य राख्नुपर्छ। संयम देखाउनुपर्छ। तपाईंहरूको पुस्ताले अब देशको नेतृत्व सम्हाल्नुपर्ने हो।”

बालेन शाह को हुन्?

बालेन शाह काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर हुन्। उनी इन्जिनियर, र्‍यापर र स्वतन्त्र सोचका लोकप्रिय युवा नेताका रूपमा चिनिन्छन्। कुनै पनि राजनीतिक दलको समर्थनबिना उनी मेयर निर्वाचित भएका थिए।

युवाहरूबीच उनको लोकप्रियता उच्च छ र अहिलेको आन्दोलनमा समेत उनको प्रभाव देखिएको विश्लेषण गरिएको छ। कतिपय रिपोर्टहरूले आन्दोलन उनको संकेतमा अघि बढेको दाबी गरेका छन्। २०२३ मा टाइम म्यागजिनले उनलाई विश्वका १०० प्रभावशाली व्यक्तिहरू मध्ये सूचीकृत गरेको थियो।

यही कारणले अहिले धेरै प्रदर्शनकारीहरूले बालेन शाहलाई देशको नेतृत्व दिनुपर्ने माग अघि सारेका छन्।