काठमाण्डू, अक्टोबर ३०:
जल तथा मौसम विज्ञान विभागले बङ्गालको खाडीमा विकसित चक्रवात ‘मोन्था’ का कारण देशका विभिन्न भागहरूमा बिहीबारदेखि शनिबारसम्म असर पर्न सक्ने भएकाले सर्वसाधारणलाई सतर्क रहन आग्रह गरेको छ।

विभागका अनुसार उक्त चक्रवातले भारतको आन्ध्र प्रदेशमा मंगलबार स्थलीय प्रवेश (landfall) गरेको थियो र हाल उत्तर–उत्तरपश्चिम दिशातर्फ सर्दै क्रमशः कमजोर हुँदै जाने क्रममा छ। यसले नेपालको विभिन्न भागहरूमा मेघगर्जनसहितको वर्षा र हिमपात सक्रिय गराउने विभागले जनाएको छ।

विभागका वरिष्ठ जलविज्ञ विनोद पराजुलीका अनुसार यो मौसमी प्रणालीले पूर्व, मध्यम र पश्चिम भागहरूमा असर पार्ने अनुमान गरिएको छ, जसका कारण धेरै ठाउँमा अत्यधिक वर्षा हुन सक्छ। उनका अनुसार कोशी, गण्डकी र कर्णाली प्रदेशमा भारी वर्षाको सम्भावना छ भने बागमती र लुम्बिनी प्रदेशका केही स्थानहरूमा पनि भारी वर्षा हुन सक्छ।

पराजुलीका अनुसार लगातारको वर्षाले सानाठूला नदीहरूमा बाढी आउन सक्ने सम्भावना छ। साथै, बागमती, कोशी र गण्डकी प्रदेशका उच्च हिमाली क्षेत्रहरूमा भारी हिमपात हुन सक्ने उनले बताए।

त्यस्तै, सुदूरपश्चिम र लुम्बिनी प्रदेशका एक–दुई उच्च स्थानहरूमा पनि हिमपात हुन सक्ने सम्भावना रहेको उनले जानकारी दिए।

पराजुलीका भनाइमा, “यो हिमपात पश्चिमी वायुका कारण नभई बङ्गालको खाडीबाट चक्रवात मोन्थाले ल्याएको आर्द्रताका कारण भएको असामयिक (untimely) हिमपात हो। यस्तो घटना प्रायः हरेक वर्ष दोहोरिँदैन।”

नवीनतम विश्लेषणअनुसार पूर्व, मध्यम र पश्चिम भागका केही स्थानहरूमा अत्यधिक वर्षा हुन सक्छ। यसले कोशी, गण्डकी र कर्णाली नदी प्रणालीमा जलस्तर उल्लेख्य रूपमा बढाउने सम्भावना रहेको विभागले जनाएको छ, जबकि बागमती, नारायणी र महाकाली नदीहरूमा पनि जलस्तर बढ्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ।

काठमाडौं, ललितपुर, भक्तपुर, पोखरा, बुटवल, धरान र विराटनगर लगायतका प्रमुख सहरहरूमा समेत भारी वर्षाका कारण बाढी र पहिरोको जोखिम बढ्ने अनुमान गरिएको छ।

पराजुलीले भने, “नदीहरूमा आकस्मिक जलस्तर वृद्धि, पहिरो, दैनिक जनजीवन, सडक र हवाई यातायात, कृषि, पर्यटन र अन्य क्षेत्रमा सम्भावित असर हुन सक्ने भएकाले सबै सरोकारवाला निकाय र सर्वसाधारणले सतर्क रहनुपर्छ।”

उनले मौसमसम्बन्धी नयाँ जानकारी विभागको वेबसाइट, सामाजिक सञ्जाल पृष्ठहरू, टोल–फ्री नम्बर (११५५) र एसएमएस सेवा मार्फत नियमितरूपमा हेर्न पनि आग्रह गरे।

मौसम चेतावनीपछि मुस्ताङबाट पर्यटक फर्किन थाले

यसैबीच, विभागले उच्च हिमाली क्षेत्रमा वर्षा र हिमपातको चेतावनी जारी गरेसँगै मुस्ताङमा प्रवेश गर्ने पर्यटकहरू फर्किन थालेका छन्, हाम्रो मुस्ताङ संवाददाता हरीकृष्ण शर्माले जनाएका छन्।

हालैसम्म घरेलु पर्यटकले भरिएको मुस्ताङमा चेतावनी जारी भएपछि प्रवेशकर्ताभन्दा फर्कनेहरूको संख्या बढेको बताइएको छ।

प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) त्सेरिङ किप्पा लामाका अनुसार भारी हिमपातका कारण स्थानीय बासिन्दाहरू समेत कोरला नाकास्थित चिनियाँ भन्सार कार्यालयतर्फ व्यापारका लागि जान नसकेको अवस्था छ।
“उच्च मुस्ताङतर्फ गएका धेरै पर्यटकहरू चेतावनीपछि फर्किन थालेका छन्। विभागको समयमै आएको चेतावनीका कारण अहिले सम्म कोही फसेको खबर प्राप्त भएको छैन,” उनले भने।

मुस्ताङ उद्योग वाणिज्य सङ्घका अध्यक्ष राजु लालचनका अनुसार वर्षा र हिमपातको पूर्वानुमान सार्वजनिक भएपछि पर्यटक आगमन घटेको छ।
“धेरै पर्यटकले यात्रा अघि मौसम चेतावनी हेर्छन्। चेतावनीको पालना गरेमा अनावश्यक जोखिम टार्न सकिन्छ,” उनले बताए।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय मुस्ताङले मंगलबारदेखि शुक्रबारसम्म उच्च हिमाली पदमार्गमा यात्रा नगर्न अनुरोध गरेको छ।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी (सिडिओ) विष्णु प्रसाद भुषालका अनुसार हाल मुस्ताङमा रहेका पर्यटकहरू होटलहरूमा सुरक्षित रूपमा बसिरहेका छन्।

सिडिओ भुषालले मुक्तिनाथ मन्दिरतर्फ आएका तीर्थयात्री र पर्यटकलाई सुरक्षित रूपमा फर्काउने कार्यमा समन्वय भइरहेको बताए।
उनका अनुसार हाल मुस्ताङ–डोल्पा सीमाको याक खर्का (५,८०० मि.), मुस्ताङ–मनाङ बीचको थोरोङ पास (५,४१६ मि.), सारिबुङ पास र धौलागिरी पदमार्गको डम्पस पीक क्षेत्रमा नयाँ पर्यटक प्रवेश गरेको छैन।