काठमाडौं । सनातन धर्ममा अमावस्या तिथिलाई विशेष महत्व दिइन्छ । विशेषगरी पितृ पक्षको अन्तिम दिन पर्ने अमावस्यालाई सर्वपितृ अमावस्या भनिन्छ । यस दिनलाई महालय अमावस्या पनि भन्ने गरिन्छ । यो श्राद्ध पक्षको अन्तिम दिन भएकाले जसको मृत्यु तिथि थाहा छैन वा कुनै कारणले तोकिएको दिन श्राद्ध गर्न नसकिएको हो भने पनि यसै दिन तर्पण र श्राद्ध गर्न सकिन्छ ।

शास्त्रीय मान्यताअनुसार यस दिन पितृ आत्मा पृथ्वीमा आइ आफ्नो वंशजसँग तर्पण र दानको अपेक्षा गर्छन् । श्रद्धा र विधिपूर्वक दान–पुण्य गरेमा पितृहरू प्रसन्न हुने र पितृदोषबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास छ । ज्योतिषशास्त्रमा प्रत्येक राशिअनुसार दान गर्नुपर्ने सामग्री पनि उल्लेख गरिएको छ ।

राशिअनुसार गर्नुपर्ने दान

• मेष राशि : गहुँ, मसुरको दाल, रातो फलफूल र शरबत दान गर्नु लाभदायी हुन्छ ।

• वृषभ राशि : दूध, दही र पैसाको दान गरी सम्पन्नता प्राप्त गर्न सकिन्छ ।

• मिथुन राशि : हरियो तरकारी, साबुत मूंग दाल तथा हरियो रंगका कपडा दान गर्नु शुभ हुन्छ ।

• कर्कट राशि : घिउ, दही, दूध र सेतो अन्न दान गर्दा पितृ कृपा प्राप्त हुन्छ ।

• सिंह राशि : गुड र चनाको दाल दान गर्दा पितृदोषबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास छ ।

• कन्या राशि : चामल र सेतो मिठाई दान गर्दा पितृ दोष हट्ने मान्यता छ ।

• तुला राशि : कालो तिल दान गर्दा जीवनमा सुख–शान्ति र पितृदोष निवारण हुन्छ ।

• वृश्चिक राशि : कालो तिल तथा आवश्यकता अनुसारका व्यक्तिलाई पहेंलो वस्त्र दान गर्नु उत्तम हुन्छ ।

• धनु राशि : पहेंलो वस्त्र र पहेंला फल दान गर्दा परिवारमा खुशी कायम रहन्छ ।

• मकर राशि : कालो उर्द दाल वा कालो वस्त्र दान गर्दा समृद्धि प्राप्त हुन्छ ।

• कुम्भ राशि : ब्राह्मणलाई भोजन गराउनु र गरीबलाई आर्थिक सहयोग गर्नु शुभ हुन्छ ।

• मीन राशि : मिठाई र फलफूल दान गर्दा पितृदोषबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास छ ।

यसरी, सर्वपितृ अमावस्यामा श्रद्धापूर्वक आफ्नो राशिअनुसार दान गरेमा पितृहरूको प्रसन्नता प्राप्त हुने, पितृदोष निवारण भई घर–परिवारमा सुख–समृद्धि कायम रहने धार्मिक मान्यता रहेको छ ।