पशुप्रेमी समाज निर्माण गर्न तथा पशु चिकित्सा सेवालाई सहज र प्रभावकारी बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आउनुभएको प्रतिमा पौडेल नेपालका उदयीमान युवा व्यवसायीहरूमध्ये एक हुनुहुन्छ। गुल्मीमा जन्मिएर तिलोत्तमामा स्थायी बसोबास गर्दै आउनुभएकी पौडेल अहिले “एनिमल क्लिनिक” सञ्चालन गर्दै हुनुहुन्छ।

सानैदेखि पशुप्रति विशेष लगाव राख्ने उहाँले औपचारिक रूपमा डिप्लोमा इन एनिमल सायन्स अध्ययन गरेर यस क्षेत्रमा आफ्नो भविष्य बनाउने निर्णय गर्नुभयो। पशु चिकित्सा सेवा नेपालमा अझै पूर्णरूपमा व्यवस्थित भइनसकेको अवस्थामा उहाँले सञ्चालन गर्नुभएको एनिमल क्लिनिकले निकै राम्रो प्रभाव पारिरहेको छ।

२६ वर्षीय प्रतिमा पौडेलले पशु कल्याणका लागि काम गर्दै आउनुका साथै पशुपालक किसानहरूलाई समेत मार्गदर्शन गर्ने कार्य गर्दै आउनुभएको छ। उहाँको क्लिनिकले विशेष गरी बिरामी पशुको उपचार, खोप सेवा, आकस्मिक सेवा तथा घरमै पुगेर सेवा प्रदान गर्दै आइरहेको छ।

पशु चिकित्सा क्षेत्रमा रहँदा उहाँले भोग्नुभएको अनुभव, चुनौती, उपलब्धि, र भविष्यमै यस सेवाको विस्तारबारे बुझ्नका लागि उहाँसँग गरिएको विशेष अन्तर्वार्ता प्रस्तुत छ। — प्रधान सम्पादक

१. एनिमल क्लिनिक खोल्ने प्रेरणा तपाईंलाई कहाँबाट मिल्यो?
म सानैदेखि पशुप्रति अत्यन्तै प्रेम गर्थें। जब म ठूलो भएँ, तब देखेँ कि नेपालमा पशु चिकित्सा सेवा अझ व्यवस्थित हुन आवश्यक छ। विशेष गरी गाउँघरमा पशु बिरामी पर्दा समयमा उपचार नपाउने समस्याले मलाई गहिरो असर गर्यो। यही कुराले मलाई एनिमल क्लिनिक खोल्ने प्रेरणा दियो।

२. नेपालमा पशु चिकित्सा सेवाको अवस्था कस्तो देख्नुहुन्छ? अझ सुधार गर्न के गर्न आवश्यक छ?
नेपालमा पशु चिकित्सा सेवामा विस्तार आएको छ, तर अझै पनि ग्रामीण क्षेत्रमा पर्याप्त सुविधा छैन। पशु चिकित्सकको संख्या कम छ, औषधि र प्रविधिको पहुँच पनि सीमित छ। सुधार गर्नका लागि सरकार र निजी क्षेत्रले मिलेर लगानी बढाउनुपर्छ। पशुपालकहरूलाई उचित प्रशिक्षण र जनचेतना आवश्यक छ।

३. तपाईंको एनिमल क्लिनिकमा कुन-कुन प्रकारका सेवा प्रदान गरिन्छ?
हाम्रो क्लिनिकमा बिरामी पशुको नियमित स्वास्थ्य जाँच, खोप सेवा, शल्यक्रिया, पोषण सल्लाह, आकस्मिक उपचार, तथा घरमै सेवा (Home Service) समेत उपलब्ध छ।

४. क्लिनिक सञ्चालन गर्दा अहिलेसम्म भोग्नुपरेका प्रमुख चुनौतीहरू के-के छन्?
मुख्य चुनौती पशु चिकित्सा सेवा सम्बन्धी जनचेतनाको कमी हो। कतिपय मानिसहरू अझै पनि परम्परागत विधिमा भर पर्छन्। साथै, गुणस्तरीय औषधि र आधुनिक उपकरणको अभाव पनि ठूलो समस्या हो।

५. तपाईंले पशुप्रेमीहरूबाट कस्तो प्रतिक्रिया पाउनुभएको छ?
धेरै सकारात्मक प्रतिक्रिया पाइरहेकी छु। खासगरी, जसले आफ्ना बिरामी पशुलाई उपचार गराएर निको बनाएका छन्, उनीहरूको खुसी मलाई थप प्रेरणा दिन्छ।

६. नेपालमा पशु उपचार र कल्याणका लागि जनचेतना कति हदसम्म छ? जनचेतना अभिवृद्धि गर्न के गर्न सकिन्छ?
अहिलेभन्दा पहिले धेरै कम थियो, तर अहिले सुधार हुँदैछ। जनचेतना अभिवृद्धि गर्नका लागि पशुप्रेमी अभियान, समुदायस्तरमा सेमिनार, विद्यालयमा पशु कल्याण शिक्षा र सामाजिक सञ्जालको प्रभावकारी उपयोग गर्न आवश्यक छ।

७. पशु स्वास्थ्य तथा कल्याणका लागि सरकारले उपलब्ध गराएका सुविधाहरू पर्याप्त छन् कि छैनन्?
सरकारले केही कामहरू गरिरहेको छ, तर पर्याप्त छैन। ग्रामीण भेगमा अझै सेवा विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। सरकारी नीति सुधार गर्दै कार्यान्वयनमा ध्यान दिनुपर्छ।

८. एनिमल क्लिनिक सञ्चालन गर्दा सबैभन्दा सम्झनलायक वा प्रेरणादायी घटना कुन रह्यो?
एक पटक गम्भीर रूपमा घाइते कुकुर ल्याइयो, जसलाई बचाउने सम्भावना न्यून थियो। तर, हाम्रो टीमको निरन्तर उपचारपछि त्यो कुकुर पूर्ण रूपमा निको भयो। त्यो दृश्य देखेर हामी सबै निकै भावुक भयौं।

९. तपाईंको विचारमा नेपालमा पशु चिकित्सक बन्ने इच्छुक युवाहरूका लागि अवसर कस्ता छन्?
अवसर राम्रै छन्, तर आवश्यक स्रोत र सुविधाहरू अझै सुधार गर्नुपर्नेछ। नेपालमा पशु चिकित्सा क्षेत्र विस्तार भएसँगै नयाँ अवसरहरू बढिरहेका छन्। पशु चिकित्सा अध्ययन गर्ने युवाहरूले विदेश जानुभन्दा यहीँ राम्रो सेवा दिन सक्ने वातावरण बनाउनुपर्छ।

१०. एनिमल क्लिनिकको दीर्घकालीन योजना के-के छन्? भविष्यमै सेवा विस्तार गर्ने सोच छ?
हाम्रो योजना पशु चिकित्सा सेवालाई अझ प्रविधिमैत्री बनाउने, ग्रामीण क्षेत्रसम्म सेवा पुर्‍याउने, र मोबाइल क्लिनिक सञ्चालन गर्ने छ। भविष्यमा पशु आश्रय (Animal Shelter) खोल्ने योजना पनि छ।

११. पशुपालन व्यवसाय गर्ने किसानहरूले स्वास्थ्य पशु पालनका लागि के-के गर्नुपर्छ? तपाईंको सुझाव के छ?
नियमित स्वास्थ्य जाँच, समयमै खोप लगाउने, सरसफाइमा ध्यान दिने, तथा उचित पोषण दिनुपर्ने हुन्छ। साथै, पशु रोगसम्बन्धी जानकारी राखेर पशु चिकित्सकसँग परामर्श लिनु जरुरी छ।

१२. तपाईंलाई व्यक्तिगत रूपमा पशुप्रेमीका रूपमा चिनिन्छ, पशुप्रेमी बन्ने इच्छुकहरूलाई तपाईं के सुझाव दिनुहुन्छ?
पशुप्रेमी बन्न सबैभन्दा पहिला उनीहरूप्रति संवेदनशील हुनु आवश्यक छ। केवल घरपालुवा जनावर मात्रै होइन, सडकमा रहेका पशुपंक्षीहरूको पनि ख्याल राख्नुपर्छ। नियमित रूपमा पानी, खाना दिनु, उपचार गराउनु र उनीहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु नै साँचो अर्थमा पशुप्रेमी बन्ने पहिलो खुड्किलो हो।