लोकसारथि संवाददाता, काठमाडौं ।

चीनले सन् २०२६ मा पुनः ठूलो परिमाणमा सुन खरिद गरेपछि विश्व आर्थिक वृत्तमा यसको दूरगामी प्रभावबारे चर्चा सुरु भएको छ। पछिल्ला अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक प्रतिवेदनहरूअनुसार चीनको केन्द्रीय बैंक — पिपुल्स बैंक अफ चाइनाले अप्रिल २०२६ मा मात्रै करिब ८ टन सुन थप खरिद गरेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो खरिद केवल सामान्य लगानी नभई दीर्घकालीन आर्थिक तथा भू–राजनीतिक रणनीतिको हिस्सा हुन सक्ने संकेत देखिएको छ।

लगातार १८ महिनादेखि सुन खरिद

प्रतिवेदनअनुसार चीनको केन्द्रीय बैंकले लगातार १८ महिनादेखि सुन खरिद गर्दै आएको छ। अप्रिल महिनाको ८ टन खरिद पछिल्लो डेढ वर्षकै सबैभन्दा ठूलो मासिक खरिदमध्ये एक मानिएको छ।

विश्व सुन परिषद् ९ध्यचमि न्यमि ऋयगलअष्०ि सम्बन्धित तथ्यांकअनुसार हाल चीनको आधिकारिक सुन सञ्चिति २,३२२ टनभन्दा बढी पुगेको छ।

किन बढाउँदैछ चीनले सुन सञ्चिति ?

अर्थविश्लेषकहरूका अनुसार चीनको मुख्य उद्देश्यहरू अमेरिकी डलरमाथिको निर्भरता घटाउने, विदेशी मुद्रा सञ्चितिलाई सुरक्षित बनाउने, सम्भावित आर्थिक प्रतिबन्ध वा भू–राजनीतिक तनावबाट जोगिने, दीर्घकालीन आर्थिक स्थायित्व कायम गर्ने हुन सक्छन् ।

विशेषज्ञहरू भन्छन् “सुनलाई संकटको समयमा सबैभन्दा सुरक्षित सम्पत्तिका रूपमा हेरिन्छ।”

अमेरिका–चीन व्यापार तनाव, विश्वव्यापी राजनीतिक अस्थिरता तथा डलर प्रणालीप्रतिको घट्दो विश्वासका कारण चीनसहित धेरै देशहरूले सुन सञ्चिति बढाइरहेका छन्।

विश्व अर्थतन्त्रमा कस्तो असर ?

चीनजस्तो ठूलो अर्थतन्त्रले निरन्तर सुन खरिद गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य उच्च रहन, डलरमाथिको दबाब बढ्न, तथा वैकल्पिक आर्थिक शक्ति केन्द्रहरू बलियो बन्नसक्ने विश्लेषण भइरहेको छ।

केही अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूले यसलाई “मभ(मयििबचष्शबतष्यल” अर्थात् डलर–केन्द्रित विश्व आर्थिक संरचनाबाट बिस्तारै बाहिरिने रणनीतिसँग पनि जोडेर हेरेका छन्।

नेपालका लागि के अर्थ ?

नेपाल जस्तो आयात–निर्भर मुलुकका लागि विश्व बजारमा सुनको मूल्य वृद्धि हुँदा सुन आयात महँगो हुने, व्यापार घाटा बढ्न सक्ने, तथा विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा दबाब पर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

तर अर्कोतर्फ, विश्व अर्थतन्त्रमा भइरहेको यस्तो परिवर्तनले नेपाललाई पनि वैदेशिक मुद्रा व्यवस्थापन, सुन तथा बहुमूल्य धातु नीति, तथा आर्थिक आत्मनिर्भरताबारे गम्भीर रूपमा सोच्नुपर्ने संकेत दिएको अर्थविद्हरू बताउँछन्।

सुन किन अझै शक्तिशाली ?

विश्वमा प्रविधि, डिजिटल मुद्रा र कृत्रिम बुद्धिमत्ताको युग आए पनि सुनको महत्त्व अझै घटेको छैन। सदियौँदेखि सुनलाई सम्पत्तिको सुरक्षा, आर्थिक स्थायित्व,
तथा संकटको समयमा “अन्तिम भरोसा” का रूपमा हेरिँदै आएको छ।

चीनको पछिल्लो कदमले पनि विश्व शक्तिहरू अझै सुनलाई “रणनीतिक सम्पत्ति” का रूपमा हेर्दै आएको स्पष्ट संकेत दिएको विश्लेषकहरूको निष्कर्ष छ।