संसारसँगै जोडिएर गरिरहेँ मैले खुशी पाउने अभ्यास
अनन्त जन्मदेखि लागेन कहिलै राधा नामको प्यास
संसारसँगै जोडिएर गरिरहेँ खुशी पाउने अभ्यास

सुन्छु श्रीराधाको कृपा बिना घोर अज्ञान भाग्दैन
यो जनममा मेरो भक्ति काम लाग्छ कि लाग्दैन ?
राधारानीकै शरण पर्छु गर्दिनँ कामवासनाको आश
संसारसँगै जोडिएर गरिरहेँ खुशी पाउने अभ्यास

पापमार्गमा लाग्नु बाहेक छैन मेरो अरु योग्यता
नश्वर संसारलाई जानेँ, खोजी गरिनँ के हो सत्यता ?
राधानाम जपिनँ कुमार्गी भएँ, मनभित्र छ त्रासैत्रास
संसारसँगै जोडिएर गरिरहेँ खुशी पाउने अभ्यास

दुःखी छु आज म यति धेरै, कस्तो कर्मलाई मैले रोजेँ
बाहिर सजिएको फोहोरमा, आफ्नो लागि खुशी खोजेँ
बाटो नसच्चिँदै बन्ने हो कि, मेरो जीवन कालको ग्रास
संसारसँगै जोडिएर गरिरहेँ खुशी पाउने अभ्यास

उही पराइको लागि गरेँ आफ्नैसँग मैले त छल
बेकारको काममा लगाएँ, जीवनका अमूल्य पल
आफ्नै कर्मको फल हो, भोग्छु बिरहको काराबास
संसारसँगै जोडिएर गरिरहेँ खुशी पाउने अभ्यास

राधा, राधा, राधा जपेर दुर्जन पनि भवसागर तरे
म जस्तो पापी कोही छैन, हुन्छ र भलो शरण परे ?
सन्तको वचन राधानामले गर्छ सबै पाप नाश
संसारसँगै जोडिएर गरिरहेँ खुशी पाउने अभ्यास

म त कति अज्ञानी रहेछु ,मनले सोचेकै लाग्यो प्यारो
राधाले नचाहेरै त होला, मनलाई वशमा राख्नै गाह्रो
मनलाई जित्न कैलै सकिनँ बनिरहेँ म मनकै दास
संसारसँगै जोडिएर गरिरहेँ खुशी पाउने अभ्यास

भावार्थ:

कविले स्वीकार गरेका छन् कि उनी सधैं संसारको भोग–विलासमै रमाइरहे। धेरै जन्म बितिसक्दा पनि राधाजीप्रति प्रेम जागेन। उनले जीवनको आनन्द भोगमा खोजे, तर आध्यात्मिक प्रेम, अर्थात् राधा-कृष्णप्रेम तिर कहिल्यै मोडिएनन्।

अब भने उनी बुझ्न थालेका छन् कि श्रीराधाको कृपा बिना आत्मज्ञान सम्भव हुँदैन। उनी आफैँसँग प्रश्न गर्छन्—के यस जन्ममा उनको भक्ति साँचो भएर फल दिनेछ त? उनीमा पश्चाताप छ र मनमा शंका पनि।

यद्यपि उनी संकल्प गर्छन् कि अबदेखि काम–वासनाको दास बन्ने छैनन्, राधाजीको शरणमा जान चाहन्छन्। तर त्यसपछि फेरि महसुस गर्छन् कि अझै पनि आफू संसारमै रमाउने अभ्यासमै व्यस्त छन्। यो देखाउँछ कि उनीभित्र आध्यात्मिक जागरण र सांसारिक मोहबीच गहिरो द्वन्द्व चलिरहेको छ।

कवि भन्छन्—म सधैं गलत बाटोमा लागें, पाप गरें, र नश्वर संसारलाई मात्रै चिनेँ। जीवनको साँचो अर्थ के हो भन्ने खोजी नै गरिनँ। राधाको नाम पनि कहिल्यै जपिनँ। अब त्रासले मन भरिएको छ, तर पनि म फेरि फेरि संसारमै खुशी खोजिरहेछु।

उनी जीवनमा आफैँले गरेका गल्तीहरू सम्झन्छन्। आफूलाई फसाउने निर्णय गरे, बाहिर सुन्दर देखिने तर भित्र फोहोर कुरामा रमाए। अहिले त्यसको पीडा भोगिरहेका छन्। डर लाग्छ—यदि अब पनि बाटो नफेरे, जीवन नै समाप्त हुनेछ।

कवि भन्छन्—मैले अरूका लागि धेरै गरेँ, तर आफैँलाई धोका दिएँ। जीवनका अमूल्य पलहरू व्यर्थका कुरामा खर्च गरेँ। अहिले जुन पीडा भोगिरहेको छु, त्यो आफ्नै कर्मको परिणाम हो।

तर आशा भने बाँकी छ। उनी विश्वास गर्छन्—राधाको नाम जपेर त पापीहरू पनि मुक्त भएका छन्। त्यसैले भन्छन्—के म पनि शरण परेँ भने उद्धार सम्भव छैन र? उनी सन्तहरूको वचनमा विश्वास गर्छन्—राधाको नाम लिँदा सबै पाप नाश हुन्छ।

तर अन्त्यमा उनी फेरि स्वीकृति दिन्छन्—”तैपनि म अझै पनि संसारमै खुशी खोजिरहेछु।” उनी स्वीकार्छन्—म धेरै अज्ञानी छु, मनले जे सोच्यो त्यही प्रिय लाग्यो। राधाको इच्छा बिना मनलाई नियन्त्रण गर्न निकै गाह्रो भयो। अन्ततः उनी भन्छन्—”म अझै पनि मनकै दास बनीरहेँ।”