सम्पादकीय

भनिन्छ— “कर्मणा वसते जन्तुः कर्मैव गुरुरुत्तमम्।”
(अर्थात् प्राणी कर्मले बाँच्दछ, कर्म नै उसको श्रेष्ठ गुरु हो।)

संसारमा जे–जति सुखदुःख, प्राप्ति वा हानि हामीले भोग्छौं, ती सबै कुनै न कुनै रूपमा कर्मको प्रतिफल र प्रारब्धसँग गाँसिएका हुन्छन्। इतिहास, धर्मशास्त्र र पुराणहरूले यही पाठ बारम्बार दोहोर्याउँछन्। श्रीरामले वनवास भोगे, श्रीकृष्णले कारागारमा जन्म लिए, महाभारतका नायक अभिमन्यू १६ वर्षको कलिलो उमेरमै रणमैदानमा वीरगति प्राप्त गरे। ती सबै घटनाहरू दिव्य अवतारी आत्माहरूको जीवनमा पनि प्रारब्धको सीमा छ भनेर सम्झाउने उदाहरणहरू हुन्।

यही सन्दर्भमा, भारतीय संगीत संसारका चम्किला नक्षत्र पवनदीप राजनको दुर्घटना आज प्रारब्धको गहिरो विमर्शको केन्द्र बनेको छ। १२औं इन्डियन आइडलका विजेता, उत्तराखण्डको चम्पावतमा जन्मिएका यो संगीत साधक अहिले जीवन र मरणबीचको संघर्षमा अस्पतालको ICU मा उपचाररत छन्।

मई ५ तारिखको राती करिब ३ बजे, गुजरातको अहमदाबाद नजिक, राष्ट्रिय राजमार्ग–९ मा एक गम्भीर दुर्घटना भयो। पवनदीपको एमजी हेक्तर कार एक थन्किएको ट्रकसँग ठोक्किएपछि उनी गम्भीर घाइते भए। प्रहरी स्रोतअनुसार, सवारी चालकको लापरवाही र ध्यान नदिँदा यस्तो भयावह दुर्घटना भएको हो। उनलाई तुरुन्तै नजिकैको निजी अस्पतालमा पुर्‍याइयो र अहिले उनी गम्भीर अवस्थामा छन्।

पवनदीपको जीवन गाथा एक प्रेरणादायी सङ्गीत यात्रा हो। बाल्यकालदेखि नै कुमाउँनी लोकसंगीतमा हुर्किएका उनी, आफ्नो सुमधुर स्वर, बहुप्रतिभा र आत्मीयतायुक्त प्रस्तुतीका कारण जन–जनको मनमा बस्न सफल भए। उनले “Yaad”, “Fursat”, “Mazoor Dil”, र “Tere Liye” जस्ता गीतमार्फत् भारतीय संगीतप्रेमीहरूको मन जिते। ‘Superstar Singer 2’ मा उनले प्रतिभाशाली बालप्रतिभाहरूलाई निर्देशन दिएर संगीत शिक्षकको भूमिकामा पनि सफलतापूर्वक उत्रिए।

तर आज, त्यो सबैभन्दा उर्जावान आत्मा अस्पतालको शय्यामा छटपटी गर्दैछ। यतिबेला हामी सबैलाई एउटा प्रश्नले झस्काइरहेको छ— के यो भाग्य थियो, दुर्घटना, वा प्रारब्धको लेखाजोखा?

“न जात कर्मभिर्नैव लोकोऽयं कर्मबन्धनः।”
(भगवद्गीता ३.१९)
(यस संसारमा प्राणी जन्म वा बाह्य कर्मबाट होइन, कर्मको आसक्तिबाट बाँधिन्छ।)

पवनदीपले कसैको गल्तीका कारण यो पीडा भोग्नुपर्‍यो, तर सम्भवतः यो पनि प्रारब्धमै लेखिएको एउटा पाना थियो। जुन शरीरले हजारौं संगीतप्रेमीलाई आत्मा स्पर्श गर्ने आवाज दिइरहेको थियो, त्यो शरीर आज संकटको घेरामा छ। जीवनको यही अनिश्चितता नै हामीलाई क्षणिकताको अनुभूति गराउँछ।

जसरी अर्जुनलाई भगवान श्रीकृष्णले “मृत्योर्मा अमृतं गमय” (बृहदारण्यक उपनिषद्) भन्ने वैदिक संकल्पको अनुभूति गराए, आज हामी पनि यस्तै संकल्पसहित प्रार्थना गरौं—
“पवनदीपलाई शीघ्र स्वास्थ्य लाभ होस्। पुनः उनले संगीतमार्फत् हामीलाई चेतनाको सन्देश दिन सकून्।”

दुर्घटना एक चेतावनी हो, जीवनको क्षणभङ्गुरताको, र प्रारब्धको गम्भीर सन्देश हो। यसले हामीलाई सम्झाउँछ कि संगीतजस्तै जीवन पनि अस्थायी तर प्रभावशाली हुन्छ।

हामी सबैको तर्फबाट यो प्रतिभाशाली आत्माको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको हार्दिक कामना।