सम्पादकीय

भोलि २१ फाल्गुनमा सम्पन्न हुन लागेको प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन आधुनिक नेपालको राजनीतिक इतिहासमा एउटा नाटकीय र निर्णायक क्षण बन्न लागेको छ। करिब तीन करोड जनसंख्यामध्ये एक दशमलव ९ शून्य करोड मतदाताले मताधिकार प्रयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ, जसले यस निर्वाचनलाई व्यापक जनसमर्थन र व्यापक भागीदारीको निर्वाचन बनाउन पुगेको छ।

यो निर्वाचन कुल २७५ सिट भएको प्रतिनिधिसभाका लागि हो, जहाँ १६५ सिट सिधा मतदान (First-Past-the-Post) प्रणालीमा र ११० सिट अनुपातिक प्रतिनिधित्व (Proportional Representation) प्रणालीमार्फत् भरिनेछ। यसले प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष मतदाताको भूमिकालाई सन्तुलित तरिकाले समेट्ने प्रयास गर्दछ र समावेशी लोकतान्त्रिक संरचनालाई सबल बनाउने लक्ष्य बोकेको छ।

भोलि हुने निर्वाचनमा दल र उम्मेदवारहरूले विविध एजेन्डालाई आफ्ना मतदान वाचा बनाएका छन्। कुनै दलले “हिन्दू राष्ट्र” को एजेन्डालाई आफ्ना चुनावी अभियानको केन्द्रबिन्दु बनाइरहेका छन् भने अर्का कतिपयले “भ्रष्टाचारमुक्त राष्ट्र”, सुशासन, रोजगार, सडक, शिक्षा र स्वास्थ्य सुधार जस्ता जीवनोपयोगी विषयलाई मुख्य आधार बनाएका छन्।

यि बिभिन्न एजेन्डाहरूले मतदातालाई स्पष्ट विकल्प प्रदान गरेको छ। परम्परागत राजनीतिक दल र उदीयमान नयाँ राजनीतिक शक्ति बीचको प्रतिस्पर्धा यसपटक अझ कडा देखिएको छ। पुराना दलहरू ज्यादातर आफ्नो अनुभव, पूर्व नेतृत्वको अनुभव र व्यवस्थापनलाई मतदानकर्तासमक्ष पहिलो दाबीको रुपमा राखेका छन् भने नयाँ दलहरूले परिवर्तन, नवीन विचार र युवा आवाजलाई चुनावी एजेन्डा बनाएका छन्।

मतदातामाझ रहेको साझा भावना यही छ — राजनीतिक स्थिरता र प्रभावकारी शासन। दीर्घकालीन आर्थिक वृद्धि, रोजगारी सिर्जना, भ्रष्टाचार अन्त्य, सामाजिक न्याय, समावेशी विकास र भ्रष्टाचारमाथि परिणाममुखी कारबाहीजस्ता विषय नागरिकका प्रमुख अपेक्षामा रहेका छन्।

मतदाता विशेषतः युवा वर्ग, महिला र मध्यम वर्गले नयाँ नेतृत्ववाट व्यवस्था परिवर्तन, रोजगारी र आर्थिक अवसरको सृजना मा जोड दिएका छन्। यी समूहहरूले यथार्थ सुधार, पारदर्शिता र न्यायपालिकाको स्वतन्त्रता प्रतिको प्रतिबद्धता वढाउने आशा राखेका छन्।

गृह मन्त्रालय, सुरक्षा निकाय र प्रशासनले निर्वाचन सुरक्षाको पुख्ता तयारी गरेको बताएका छन्। राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले पनि मतदानअघि देशव्यापी सुरक्षा अवस्थाबारे समीक्षा गर्दै सुरक्षा संयन्त्रलाई प्रभावकारी बनाउने दिशामा कदम चालिरहेको छ। यसले शान्तिपूर्ण, निष्पक्ष र भयमुक्त वातावरणमा मतगणना सम्पन्न हुने सम्भावना बलियो बनाएको छ।

धेरै विश्लेषकहरूका अनुसार, यदि निर्वाचन निष्पक्ष, खुल्ला र विश्वासयोग्य रुपमा सम्पन्न भयो भने यसले नेपाली लोकतन्त्रलाई अझ सुदृढ र मजबुत बनाउनेछ। यसले आन्तरिक शान्ति व्यवस्था, समावेशी राजनीतिक संरचना, बराबरी र शासनप्रतिको जनविस्वासलाई थप बल प्रदान गर्न सक्छ।

तर, यससँगै चुनौतिहरू पनि छन्। विभाजित मतदाताहरु, क्षेत्रीय विविधता, आर्थिक असन्तुलन र सामाजिक असमानताले सोचनीय प्रश्नहरू उठाएका छन्। मतदातालाई विश्वास दिलाउने, मतपत्रको सुरक्षा, मतगणना प्रक्रियाको पारदर्शिता तथा निर्वाचन परिणामको स्वीकारोक्ति लोकतान्त्रिक अभ्यासको सफलताको आधार हुनेछ।

धेरै राजनीतिक विश्लेषकहरू अनुमान गर्छन् कि यसपटकको प्रतिनिधिसभा विविध राजनीतिक दलहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने सम्भावना छ, जसले गठबन्धन सरकार वा साझा नेतृत्व निर्माणको दिशा संकेत गर्न सक्छ। यदी कुनै पार्टीले स्पष्ट बहुमत ल्याउन सके भने त्यसले दीर्घकालीन निर्णयमा सहजता ल्याउन सक्छ, तर बहुमत बाहेकको स्थिति राजनीतिक परामर्श, समझदारी र साझा नेतृत्वलाई बढावा दिन सक्छ।

भोलिको निर्वाचन नेपाली लोकतन्त्रको कठोर परिक्षा मात्र होइन, जनताको भविष्य निर्माणको सुनौलो अवसर पनि हो। विविध आवाज, साझा अपेक्षा र लोकतान्त्रिक संस्कृतिलाई सम्मान गर्दै यो निर्वाचनले शान्ति, समृद्धि र सामाजिक न्यायतर्फ एक निर्णायक पाइलो बन्नुपर्ने कर्तव्य नेपाली नागरिक र राजनीतिक नेतृत्व दुवैको सामु आउँदैछ।

नेपालको राजनीतिक भविष्य यही एक एक मतमा निर्भर छ —  चाहे पुराना परम्परावादी वा नयाँ आशावादी, प्रत्येक मतदाता,अब निर्णायक निर्णयका लागि मतदान केन्द्रतर्फ जाँदैछन्।

देशका लागि—निर्वाचन सार्वजनिक वस्तु हो, र विश्वास, सुशासन र साझा भविष्यको आधार बनेको छ। यद्यपि सार्वजनिक ऋणको भार बढिरहेका वेला महँगो चुनावी प्रणालीको ठाउँमा वैकल्पिक पद्धतिको आधार लिइनु देशको आर्थिक भार कम गर्ने उत्तम विकल्प हुन सक्छ आगामी दिनमा । मेरा नातेदार उम्मेदवार छन्, मैले मतदान गर्छु भन्ने वचन दिएको छु अथवा मेरा आफन्तले अमुक पार्टीमा मत हाल्न भनेका छन् भन्ने पूर्वाग्रही पक्षलाई थाती राखी असल उम्मेदवारलाई विजयी बन्न मतदाताले योगदान गर्नसक्ने अवसर यही हो ।

अझै पनि कतिपय उम्मेदवार वा पार्टीहरु तपाईँको समस्या जुनसुकै हालतमा समाधान गरिदिन्छु वा गरिदिन्छौँ भन्दै हाम्रो गरिबी र अभावलाई आफ्नो जीतको सिढी बनाउने ताकमा होलान्, त्यस्ताले नजितून् भनी सावधान रहनुमा जनता र देशको परम हित छ भन्ने कुरा मतदाताले नभलून् । नेपाल आमाको मुहारमा खुशी छाओस्, चिन्तामुक्त भई सबै नेपाली जिउन पाऊन्, परमसत्तासँग प्रार्थना गरौँ ।