लोकसारथि संवाददाता, काठमाडौं ।

आजदेखि मंसिर महिना प्रारम्भ भएको छ। परम्परागत रूपमा मंसिरलाई जाडोको सुरुवात हुने महत्वपूर्ण महिना मानिन्छ। मौसमीय परिवर्तनसँगै अब दिनहरू छोटिंदै जानेछन् भने रातहरू थप लामो र चिसा हुनेछन्।

छोटो दिन, लामा रात र चिसो हवाको सुरुवात

मंसिर लागेसँगै बिहान सबेरै घाम लगाउनुअघि नै शीतले भिजेको पृथ्वी, बाटा, डिल र बोटबिरुवाहरू देखिन थाल्छन्। हिमाली हावाको तीव्रता बढ्दै जाने भएकाले अब चिसो महशुस हुने क्रम तीव्र बन्दै जान्छ।

स्वास्थ्य प्रभावसमेत देखिन सक्ने भएकाले रुघाखोकी र चिसोबाट बच्न टोपी, पन्जा, मोजा तथा न्याना कपडाको प्रयोग अनिवार्य हुने स्वास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन्। घरघरमा ब्ल्याङ्केट तथा सिरकको प्रयोग पनि बढ्न थालेको छ।

मंसिर : विवाह–व्रतबन्धको शुभ साइतको महिना

परम्परा अनुसार मंसिरलाई विवाह, व्रतबन्ध तथा अन्य शुभकार्यका लागि अत्यन्तै उत्तम महिना मानिन्छ। यही कारण बजारमा गरगहना, लुगा, सजावटी सामान किन्ने भीड बढ्दो देखिन्छ।

नेपाली समाजमा लोकप्रिय अनेक विवाह–गीत पनि यही महिनालाई लक्षित रहेर बनाइएका छन्। वैदिक परम्पराअनुसार मंसिरलाई शुभ साइतको राजा पनि मानिन्छ।

सूर्य वृश्चिक राशिमा — मंसिर संक्रान्ति

आजैका दिन सूर्य वृश्चिक राशिमा प्रवेश गर्ने भएकाले मंसिर संक्रान्तिलाई वृश्चिक संक्रान्ति भनिन्छ। नेपाली पात्रो अनुसार यो वर्षको आठौँ संक्रान्ति हो।

कृषि चक्रको महत्त्वपूर्ण समय

मंसिर संक्रान्ति किसानका लागि विशेष मानिन्छ। साउने संक्रान्तिदेखि सुरु भएको धान खेतीको फल घरभित्र्याउने मुख्य समय यही महिना हो।

कहाँ–कहीँ दुबैँ धान काट्ने कार्य सकिएको छ भने कतिपय स्थानमा नयाँ धानको चामल र दही मिसाएर न्वागी खाने परम्परा पनि आजकै दिन मनाइन्छ।

लहलह धान झुलेको दृश्य, काटेर सुकाइएको बोट, र कुन्यू लगाउने तयारी—यी सबैले मंसिरलाई कृषि–सफलता र चांदी–सुनजस्ता धानको सौन्दर्यसँग जोडिएको महिना बनाएका छन्।

मौसम, संस्कार र कृषि—तीनै तहमा विशेष पहिचान राख्ने मंसिर महिना आजदेखि सुरु भएको छ, र यससँगै देशभर चिसो, विवाह–संस्कार र खेतबारीको व्यस्तता बढ्दै जाने संकेत देखिन थालेको छ।