असार मसान्तमा सकिएको आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा नेपालले जति घाटा खायो त्यसले झन्डै एक वर्षको कुल बजेट धान्न सक्थ्यो। उक्त वर्ष नेपालले साढे १४ खर्ब रुपैयाँ व्यापार घाटा बेहोर्‍यो जबकि त्यो वर्ष सरकारको कुल राजस्व जम्मा साढे ११ खर्ब रुपैयाँ मात्र रह्यो।

नेपालको वार्षिक बजेट चाहिँ कुल वैदेशिक व्यापारकै हाराहारीमा करिब साढे १७ खर्ब रुपैयाँको छ। उक्त अवधिमा नेपालले कुल आयात १६ खर्ब भन्दा धेरैको गरेको थियो जसमध्ये कुल निर्यात जम्मा डेढ खर्ब रुपैयाँको रह्यो।

जोसँग पनि घाटा

विसं २०७९/८० मा नेपालले संसारका १७० भन्दा धेरै देश तथा भौगोलिक क्षेत्रहरूसँग व्यापार गरेको भन्सार विभागको आँकडाले देखाउँछ। तर तीमध्ये केवल ३८ देशसँग मात्र नेपालको व्यापार नाफामा छ। दक्षिण एशियामा नेपालको व्यापार केवल अफगानिस्तान र माल्दिभ्ससँग मात्र नाफामा छ – त्यो पनि करिब २/२ करोड रुपैयाँले मात्र। जोसँग व्यापार नाफा भएको छ त्यो थोरै परिमाणमा मात्र छ। उदाहरणका लागि सबैभन्दा धेरै नाफा डेनमार्कसँग देखिन्छ जुन ५१ करोड रुपैयाँको मात्र छ। अमेरिकासँग विसं २०७४/७५ यता पहिलो पटक व्यापार नाफा भएको छ। तर केवल साढे १४ करोड जतिको।

युरोपका अधिकांश ठूला अर्थतन्त्र भएका देशहरू – ब्रिटेन, फ्रान्स, जर्मनीसँग नेपालको व्यापार अर्बौँ रुपैयाँमा घाटा छ। आर्जेन्टीनासँग २४ अर्ब अनि बाङ्ग्लादेशसँग ५ अर्बभन्दा बढीको घाटा छ। भुटानसँग झन्डै १ अर्ब अनि इथियोपियासँग करिब २८ करोडको घाटा छ। छिमेकी दुई मुलुक चीन र भारतसँगको व्यापार घाटा अजङ्ग आकारको भइसक्यो – चीनसँग सवा २ खर्ब अनि भारतसँग सवा ९ खर्ब रुपैयाँको घाटा छ।