सम्पादकीय

हालै सरकार र साउदी अरबबीच श्रम सम्झौता गर्ने सहमति भएको समाचारले फेरि एक पटक नेपाली श्रमिकहरूको अवस्था र सरकारको रोजगारी नीतिमा बहस सुरु गरेको छ। नेपालका लाखौं युवा विदेशमा पसिना बगाइरहेका छन्, विशेषगरी साउदी अरबजस्ता खाडी मुलुकहरूमा। तथापि, उनीहरूले भोग्दै आएका समस्याहरू र स्वदेशमै रोजगारी सिर्जना गर्न सकिने सम्भावनाबारे गम्भीर विचार गर्न आवश्यक छ।

साउदी अरबमा समस्यामा परेका नेपालीहरूका केही उदाहरणहरू

१. माया गुरुङ (नाम परिवर्तन): घरेलु कामदारका रूपमा साउदी गएकी माया गुरुङ लामो समयदेखि आफ्ना नियोक्ताद्वारा बन्धक बनाइएकी थिइन्। उनलाई तलब नदिइएको, मोबाइल जफत गरिएको, र परिवारसँग सम्पर्क गर्न समेत रोक लगाइएको थियो।

२. राम बहादुर थापा: निर्माण क्षेत्रमा कार्यरत राम बहादुरले श्रम सम्झौतामा उल्लेखित तलब नपाएको र कामको चरम शोषणमा परेका थिए। उनले अनियमित तलब, अपमानजनक व्यवहार, र कामको जोखिमपूर्ण अवस्था भोग्नुपरेको थियो।

३. सिता भण्डारी (नाम परिवर्तन): साउदी गएकी सिता यौन शोषणको शिकार भएकी थिइन्। उनलाई सुरक्षाको ग्यारेन्टी नभएको म्यानपावर कम्पनीमार्फत पठाइएको थियो, जसले उनलाई सुरक्षित रोजगारी सुनिश्चित गर्न असफल भयो।

यी घटनाहरूले देखाउँछन् कि श्रम सम्झौता मात्र पर्याप्त छैन; सुरक्षित र मर्यादित रोजगारी सुनिश्चित गर्न राज्यको सक्रियता आवश्यक छ।

स्वदेशमै रोजगारी सिर्जना गर्न केही उपयोगी उपायहरू

१. उद्योगधन्दा र उद्यमशीलता प्रवर्द्धन: सरकारले साना र मझौला उद्योगहरूलाई प्रोत्साहन गर्न अनुदान, सहुलियतपूर्ण ऋण, र प्राविधिक सहयोग दिनुपर्छ। स्थानीय स्रोत साधनको सदुपयोग गर्दै ग्रामीण उद्योगहरू विकास गर्न सकिन्छ।

२. कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरण: कृषि आधुनिकिकरण, सहकारी प्रणालीको सुदृढीकरण, र कृषि-आधारित उद्योगहरूको स्थापना गरी युवालाई आकर्षित गर्न सकिन्छ। कृषि उत्पादनको मूल्य अभिवृद्धि गर्दै निर्यात सम्भावना बढाउन सकिन्छ।

३. प्राविधिक शिक्षा र सीप विकास: व्यावसायिक तालिम केन्द्रहरूको विस्तार गरी युवालाई आवश्यक सीपमा दक्ष बनाउनु महत्त्वपूर्ण छ। दक्ष जनशक्ति सिर्जना गरेर स्वदेशमै रोजगारी सिर्जना गर्न सकिन्छ।

४. पर्यटन प्रवर्द्धन: नेपालको विविधता र सांस्कृतिक धरोहरलाई प्रयोग गर्दै पर्यटन उद्योग विस्तार गर्न सकिन्छ, जसले हजारौं रोजगारी सिर्जना गर्न सक्छ।

५. नवप्रवर्तन र प्रविधि क्षेत्रको विकास: सूचना प्रविधि र नवप्रवर्तनलाई प्रोत्साहन गरेर डिजिटल रोजगार सिर्जना गर्न सकिन्छ। यसले युवालाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनाउँछ।

निष्कर्ष

साउदी अरबसँगको श्रम सम्झौता आवश्यक भए पनि दीर्घकालीन समाधान होइन। सरकार र सरोकारवाला निकायहरूले सुरक्षित वैदेशिक रोजगारी सुनिश्चित गर्नुका साथै स्वदेशमै पर्याप्त रोजगारी सिर्जना गर्ने रणनीति अवलम्बन गर्नु अत्यन्त जरूरी छ। यसले मात्र नेपाललाई आत्मनिर्भर र समृद्ध राष्ट्रको दिशामा अघि बढाउन सक्दछ।